Deze zorgwijziging kan de markt redden, maar alleen met twee cruciale stappen

Margriet Bos · 2026-07-17

Het merendeel van de afspraken binnen het AZWA (Algemeen Zorg en Welzijn Akkoord) die voor een eerlijker speelveld moeten zorgen, zal niet het gewenste effect hebben. Dat is de harde conclusie van adviesbureau Gupta Strategists in hun recente analyse. Van de acht voorgestelde maatregelen hebben er slechts twee echte potentie, en dan nog alleen als ze gepaard gaan met aanvullende stappen. ### Wat is het AZWA en waarom is het belangrijk? Het AZWA is een breed akkoord dat de Nederlandse zorgmarkt eerlijker en efficiënter moet maken. Het idee is simpel: door niet-gecontracteerde zorg af te schaffen, krijgen zorgverzekeraars meer grip op de kosten en kwaliteit. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger dan de theorie. Gupta Strategists heeft de acht belangrijkste voorstellen onder de loep genomen. Hun conclusie? Zes daarvan lossen het onderliggende probleem niet op. Ze zijn goed bedoeld, maar missen de scherpte om echt verschil te maken. ### Twee voorstellen met echte potentie Toch is er hoop. Twee maatregelen springen eruit als kanshebbers: - **Transparantie in contracten**: Zorgverzekeraars moeten hun contracten met zorgaanbieders openbaar maken. Dit geeft patiënten meer inzicht in waar ze terechtkunnen en wat de kwaliteit is. - **Stimuleren van gecontracteerde zorg**: Door financiële prikkels te creëren, worden patiënten aangemoedigd om binnen het gecontracteerde netwerk te blijven. Maar let op: deze maatregelen werken alleen als ze worden ondersteund door een strengere handhaving en betere informatievoorziening aan de consument. ### Waarom de andere voorstellen falen De overige zes voorstellen hebben volgens Gupta weinig kans van slagen. Denk aan het verplicht stellen van digitale declaraties of het invoeren van boetes voor niet-gecontracteerde aanbieders. Deze maatregelen zijn te eenvoudig en pakken de kern van het probleem niet aan: het gebrek aan vertrouwen tussen partijen en de complexiteit van de zorgmarkt. > "Zonder een fundamentele herziening van hoe we zorg organiseren, blijven dit soort aanpassingen pleisters plakken," aldus een van de onderzoekers. ### Wat betekent dit voor senioren en hun zorg? Voor senioren, de grootste gebruikers van persoonlijke alarmen en thuiszorg, is dit extra relevant. Zij zijn vaak afhankelijk van gecontracteerde zorg, maar lopen tegen beperkte keuzevrijheid aan. Een eerlijker speelveld zou hen meer zekerheid geven. - **Meer keuze**: Als contracten transparanter worden, kunnen senioren beter vergelijken. - **Lagere kosten**: Effectieve maatregelen kunnen de zorg betaalbaarder houden. - **Betere kwaliteit**: Met de juiste prikkels stijgt de zorgkwaliteit. ### De twee voorwaarden voor succes Gupta Strategists benadrukt dat de twee kansrijke voorstellen alleen werken onder twee voorwaarden: 1. **Samenwerking**: Zorgverzekeraars en aanbieders moeten echt samenwerken, niet alleen regels volgen. 2. **Consumentenparticipatie**: Patiënten moeten actief betrokken worden bij hun zorgkeuzes, met goede informatie en ondersteuning. Zonder deze stappen blijft het AZWA een papieren tijger. Met deze aanpak kan het echter een gamechanger zijn voor de Nederlandse zorgmarkt. ### Conclusie De analyse van Gupta Strategists is een wake-upcall. Het afschaffen van niet-gecontracteerde zorg is geen wondermiddel, maar met de juiste randvoorwaarden kan het de markt wél verbeteren. Voor senioren en hun zorgverleners is het zaak om deze ontwikkelingen scherp in de gaten te houden. Alleen zo blijft de zorg toegankelijk, betaalbaar en van hoge kwaliteit.