Wat de Zorgvisie-poll onthult over onze ggz-aanpak

Margriet Bos · 2026-08-21

Het gesprek over geestelijke gezondheidszorg is de afgelopen jaren flink verschoven. Je merkt het overal: meer aandacht voor preventie, voor lichtere klachten, voor vroegsignalering. Dat klinkt op zich logisch, toch? Het idee is simpel: als je op tijd ingrijpt bij kleine problemen, voorkom je dat ze groot worden. Maar wat als die logica niet altijd opgaat? Dat is precies wat uit een recente poll onder lezers van Zorgvisie naar voren komt. De reacties zijn duidelijk: de focus op lichte ggz is doorgeslagen. Te veel tijd, te veel aandacht, te veel geld gaat naar de lichtere kant van de zorg, terwijl de zwaardere problemen soms in de knel komen. ### Waar zit de wrijving? Laten we eerlijk zijn. De gedachte achter lichte ggz is nobel. Niemand wil dat iemand door een depressie heen moet ploeteren omdat er geen hulp was bij de eerste signalen. Het is alsof je een lekkend dak repareert voordat het hele plafond naar beneden komt. Maar wat als je zo druk bent met alle kleine lekkages, dat je het instortende dak van de buurman niet ziet? De lezers geven aan dat de aanname dat 'lichte zorg zware zorg voorkomt' lang niet altijd klopt. Soms is een zware depressie, een complexe traumaverwerking of een ernstige psychose niet te voorkomen door wat gesprekken of online modules. Die behoeven een andere, intensievere aanpak. - Er is een gevoel dat middelen onevenredig verdeeld zijn. - Wachtlijsten voor specialistische zorg blijven groeien. - Professionals in de zwaardere ggz voelen zich soms ondergewaardeerd. Het is niet dat lichte zorg niet belangrijk is. Het is dat de balans zoek is geraakt. ### De stem van de praktijk Wat hoor je dan terug? Mensen uit het veld, de psychiaters, de verpleegkundigen, de ervaringsdeskundigen, ze zien het dagelijks. Een van de reacties in de poll vatte het treffend samen: "We zijn zo bezig met het voorkomen van regendruppels, dat we de orkaan over het hoofd zien." Die metafoor raakt de kern. Het systeem is gericht op het meten en managen van druppels, terwijl voor een orkaan een heel andere paraatheid nodig is. De zorg is, net als een tuin, een ecosysteem. Je kunt niet alleen het onkruid tussen de tegels blijven wieden (de lichte klachten) en verwachten dat de grote, zieke boom (complexe, zware problematiek) vanzelf gezond wordt. Die boom heeft specifieke zorg, tijd en expertise nodig. Verwaarloos je die, dan stort hij uiteindelijk in en beschadigt hij alles eromheen. ### Op zoek naar een nieuwe balans Dus wat nu? De poll is geen pleidooi om te stoppen met lichte ggz. Het is een wake-up call om opnieuw naar de balans te kijken. Het gaat om een eerlijke verdeling van aandacht, tijd en – ja – ook geld. Want elke euro die in de zorg gaat, moet zo effectief mogelijk worden ingezet. Misschien moeten we af van het idee dat alle zorg in een hiërarchische piramide past, waarbij je onderaan begint. Soms weet je gewoon: deze situatie vraagt om directe, specialistische interventie. Daar moet ruimte voor zijn, zonder dat iemand eerst door drie lagen lichtere zorg hoeft. Het vraagt om lef van beleidsmakers en zorgbestuurders. Lef om te zeggen: hier investeren we in preventie en lichte hulp, en daar reserveren we capaciteit en expertise voor de meest complexe, zware gevallen. Beide zijn van levensbelang. Maar zoals de poll laat zien, voelt de verhouding voor veel mensen in en rond de zorg niet meer juist. Deze discussie is te belangrijk om alleen tussen professionals te voeren. Het raakt ons allemaal. Want geestelijke gezondheid is geen niche-onderwerp; het is een fundament van onze samenleving. Laten we ervoor zorgen dat het fundament overeind blijft, voor iedereen die het nodig heeft, of de klachten nu licht of zwaar zijn.