Wat de Zorgvisie-poll ons echt vertelt over onze ggz

Margriet Bos · 2026-08-21

We hebben het er allemaal wel eens over gehoord. De afgelopen jaren is er een duidelijke verschuiving geweest in de geestelijke gezondheidszorg. Er ging meer aandacht, meer tijd en ja, ook meer geld naar de zogenaamde lichtere vormen van zorg. Het idee daarachter klinkt op het eerste gehoor heel logisch: door vroegtijdig en licht in te grijpen, voorkom je dat problemen escaleren en zwaardere zorg nodig wordt. Maar klopt dat wel? Dat vroegtijdig ingrijpen altijd de beste oplossing is? De lezers van Zorgvisie lijken daar hun twijfels over te hebben. Uit een recente poll blijkt een groeiend gevoel dat we misschien een beetje doorgeslagen zijn. Dat de balans zoek is. Het is een signaal dat we serieus moeten nemen, want het komt rechtstreeks uit de praktijk. Van mensen die dagelijks met deze zorg te maken hebben. ### Waar zit de knelpunten precies? Laten we eens kijken naar wat er gebeurt. De focus op lichte zorg betekent vaak dat er protocollen en korte trajecten worden ingezet. Soms voelt dat alsof we een pleister plakken op een wond die eigenlijk hechtingen nodig heeft. Het risico? Dat onderliggende, complexere problemen niet worden gezien of erkend. Ze blijven sudderen, totdat ze op een later moment alsnog met veel meer kracht naar boven komen. Dan heb je ook nog het effect op de wachtlijsten voor de specialistische, zwaardere zorg. Die worden er niet per se korter door. Sterker nog, soms lijkt het alsof er een soort doorstroomprobleem ontstaat. Mensen komen in een licht traject, maar dat blijkt niet toereikend. Vervolgens moeten ze alsnog door naar de zwaardere zorg, maar staan dan opnieuw achteraan in de rij. Dat is dubbel frustrerend. - Het kost tijd en energie van de cliënt, die weer opnieuw zijn verhaal moet doen. - Het kost extra middelen van de zorginstellingen. - Het ondermijnt het vertrouwen in het zorgsysteem. ### Een belangrijk onderscheid Natuurlijk is preventie en vroegsignalering ontzettend waardevol. Dat moeten we absoluut blijven doen. Het gaat erom dat we scherp blijven op wat 'licht' is en wat 'zwaar' begint te worden. Niet elke dip heeft een zware therapie nodig, maar een depressie is ook niet zomaar op te lossen met een paar gesprekken. Een professional zei het laatst treffend: "We moeten stoppen met het denken in hokjes 'licht' en 'zwaar', en meer kijken naar wat deze persoon, op dit moment, nodig heeft." Soms is dat inderdaad een kort gesprek. En soms is dat een langduriger en intensiever traject. De kunst is om dat onderscheid goed te maken, zonder daarbij gevangen te raken in budgettaire kaders of politieke doelstellingen. ### De menselijke maat terugvinden Uiteindelijk draait goede zorg om de menselijke maat. Om luisteren. Om de tijd nemen om écht te begrijpen wat er speelt. Dat kan binnen een licht traject, maar soms vraagt het meer. De poll-uitslag is vooral een oproep om daar weer ruimte voor te maken. Om niet alles dicht te timmeren met protocollen, maar ruimte te laten voor professionele inschatting. Het is een wake-up call om het gesprek aan te gaan. Tussen beleidsmakers, zorgverleners, en natuurlijk de mensen die de zorg ontvangen. Waar lopen we tegenaan? Wat werkt wel? En wat werkt duidelijk niet? De conclusie is niet dat lichte zorg slecht is. Die is hard nodig. Maar de conclusie is wél dat we moeten waken voor een eenzijdige focus. Een gezond zorgsysteem heeft beide nodig: een goed toegankelijke voordeur voor lichte problemen, én een stevige, deskundige achterdeur voor wanneer het complexer wordt. Laten we zorgen dat die twee elkaar versterken, in plaats van in de weg zitten. De poll laat zien dat we daar nog niet zijn. Maar het geeft ook een richting aan: terug naar de kern. Naar zorg op maat.