Waarom de zorgtransformatie niet alleen aan zorgprofessionals kan worden overgelaten

Margriet Bos · 2026-08-21

We staan voor een enorme uitdaging in de Nederlandse gezondheidszorg. En eerlijk is eerlijk, die is simpelweg te groot om alleen aan de zorg zelf over te laten. Dat zegt Michel van Schaik, topman bij de Rabobank. Hij ziet een systeem dat vaak nog draait om ziekte, terwijl we veel meer moeten inzetten op gezondheid en preventie. Maar wat houdt dat precies tegen? ### Wat bedoelt Michel van Schaik precies? Van Schaik heeft een helder punt. Ons huidige zorgstelsel beloont vooral het behandelen van ziekte. Een dokter krijgt betaald voor een consult, een ziekenhuis voor een operatie. Maar wat als we een stap eerder beginnen? Wat als we belonen dat iemand gezond blijft, dat een val wordt voorkomen, of dat een chronische aandoening goed onder controle is? Dat vraagt om een fundamentele omslag. Een transitie, zoals hij het noemt. Het is een beetje alsof je alleen geld uitgeeft aan het repareren van je auto, maar nooit investeert in de banden of de olie. Op de korte termijn werkt het, maar op de lange termijn krijg je gegarandeerd problemen. En die problemen worden alleen maar duurder. ### De 'hindermacht' die vooruitgang blokkeert Van Schaik gebruikt een sterk woord: hindermacht. Dat klinkt misschien wat zwaar, maar het raakt de kern. Hij doelt op de natuurlijke weerstand tegen verandering binnen een groot en complex systeem als de zorg. Denk aan: - Gevestigde belangen en financieringsstromen die al jaren hetzelfde lopen. - Regels en protocollen die zijn geschreven voor het oude model. - De angst om iets nieuws te proberen, omdat de huidige verantwoordelijkheden al zo groot zijn. Het is niet dat mensen niet willen veranderen. Het is vaak dat het systeem zelf verandering bijna onmogelijk maakt. En dat terwijl de noodzaak alleen maar groter wordt, met een vergrijzende bevolking en stijgende kosten. ### Hoe ziet een belonend zorgstelsel er dan uit? Stel je voor dat een huisarts niet alleen wordt betaald voor het aantal patiënten dat hij ziet, maar ook voor het percentage van zijn patiëntenpopulatie dat gezond blijft. Dat zorgverleners worden gestimuleerd om tijd te steken in preventieve gesprekken over voeding, beweging en leefstijl. Dat een thuiszorgorganisatie beloond wordt omdat haar cliënten langer zelfstandig thuis kunnen wonen, dankzij slimme alarmering en vroegtijdige ondersteuning. Het gaat om het verschuiven van de focus. Van 'ziekte repareren' naar 'gezondheid bevorderen'. Dat vraagt ook om andere samenwerkingen. Bijvoorbeeld tussen zorgverleners, technologie-ontwikkelaars, woningcorporaties en gemeenten. De zorgtransformatie is een maatschappelijke opgave, geen puur medische. ### Wat betekent dit voor ons allemaal? Uiteindelijk gaat dit over de kwaliteit van leven voor iedereen, en zeker voor onze ouderen. Een systeem dat preventie beloont, kan leiden tot minder eenzaamheid, meer zelfredzaamheid en minder spoedopnames. Het kan betekenen dat iemand met een persoonlijk alarm niet alleen geholpen wordt na een val, maar dat er wordt gekeken naar hoe die val überhaupt voorkomen had kunnen worden. Die transformatie begint met het erkennen dat we het samen moeten doen. Het is te belangrijk om alleen aan de zorgprofessionals over te laten. Het vraagt om lef van bestuurders, om nieuwe denkwijzen van verzekeraars, en om een open houding van iedereen die betrokken is. De woorden van Van Schaik zijn een belangrijke wake-up call. Laten we die niet negeren.