Zorgtechnologie: waarom we moeten kijken naar wie het écht helpt

Margriet Bos · 2026-08-04

Wat is de waarde van zorgtechnologie? Is dat vooral uit te drukken in de uren zorg die ermee worden bespaard? Nee, stelt prof. dr. Henk Herman Nap bij zijn oratie. Binnen de zorg moeten we breder kijken en flexibel zijn; waarde geven aan wat waarde heeft. ### De vraag is niet óf technologie werkt, maar voor wie We hebben de neiging om zorgtechnologie te beoordelen op cijfers. Hoeveel tijd bespaart het? Hoeveel zorgverleners kunnen we ermee ontlasten? Maar volgens Nap is dat een veel te beperkte blik. Technologie kan nog zo efficiënt zijn, als de juiste persoon er niets aan heeft, schiet het zijn doel voorbij. Het gaat er niet om óf een systeem of apparaat functioneert, maar voor wie het bedoeld is. Een persoonlijk alarm voor ouderen is bijvoorbeeld pas waardevol als het past bij de leefwereld van de gebruiker. Niet iedereen heeft behoefte aan dezelfde oplossing. De één wil een simpele knop om de hals, de ander een slimme sensor in huis. En sommige mensen willen helemaal geen technologie, maar hebben baat bij menselijk contact. ### Waarde gaat verder dan bespaarde uren Wanneer we zorgtechnologie alleen afmeten aan bespaarde tijd, verliezen we iets belangrijks uit het oog. De echte waarde zit namelijk in de kwaliteit van leven. Denk aan het gevoel van veiligheid dat een persoonlijk alarm biedt. Of de geruststelling voor familie die weet dat hun moeder of vader in geval van nood snel hulp kan krijgen. Die waarde is niet altijd in cijfers uit te drukken. Het is de rust die iemand ervaart. Het zelfvertrouwen om zelfstandig te blijven wonen. De vrijheid om nog gewoon naar buiten te gaan zonder angst. Dat zijn zaken die we niet in een spreadsheet kunnen vangen, maar die er wel degelijk toe doen. ### Flexibiliteit als sleutel Nap benadrukt dat we binnen de zorg flexibel moeten zijn. Er is geen one-size-fits-all oplossing. Wat voor de ene persoon werkt, kan voor de andere volkomen nutteloos zijn. Daarom moeten we als professionals blijven luisteren naar wat mensen écht nodig hebben. - Vraag niet alleen naar de medische situatie, maar ook naar de dagelijkse routines - Kijk naar de leefomgeving: woont iemand alleen of met partner? Is er familie in de buurt? - Test technologie altijd in de praktijk, niet alleen in een gecontroleerde omgeving - Blijf evalueren: wat werkt nu, en wat moet er anders? Die flexibiliteit vraagt ook iets van zorgorganisaties. Het betekent dat je niet blind een systeem inkoopt omdat het elders succesvol is. Je moet durven afwijken van standaardprotocollen en maatwerk leveren. Dat is misschien minder efficiënt op papier, maar levert op de lange termijn veel meer op. ### Waarde geven aan wat waarde heeft De kern van Naps boodschap is simpel: we moeten waarde geven aan wat waarde heeft. Dat betekent erkennen dat zorgtechnologie niet alleen een kostenbesparing is, maar een middel om mensen beter te laten leven. Het gaat om het verhaal achter de technologie. Stel je een oudere mevrouw voor die met haar persoonlijk alarm haar dagelijkse wandeling durft te maken. Ze weet dat ze bij een val of onwel worden direct hulp kan inschakelen. Voor haar is dat alarm niet zomaar een apparaat; het is haar vrijheid. En die vrijheid is onbetaalbaar. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor professionals in de ouderenzorg is dit een belangrijke les. We moeten niet alleen kijken naar de technische specificaties, maar ook naar de mens erachter. Vragen als: past dit bij de persoon? Begrijpt deze oudere hoe het werkt? Voelt hij of zij zich er comfortabel bij? Zorgtechnologie heeft pas echt waarde als het de kwaliteit van leven verbetert. En dat is iets wat we alleen kunnen bepalen door goed te luisteren naar de mensen voor wie het bedoeld is. Laten we dus niet te snel concluderen dat iets werkt, maar eerst vragen: voor wie werkt het, en waarom? Door deze benadering kunnen we zorgtechnologie inzetten op een manier die recht doet aan de menselijke maat. Dat is uiteindelijk waar het in de zorg allemaal om draait.