Zorgtechnologie: waarom we de waarde veel breder moeten zien

Margriet Bos · 2026-08-04

Wat is de waarde van zorgtechnologie? Het antwoord lijkt vaak simpel: het moet tijd besparen. Minder uren zorg door slimme apparaten, meer efficiëntie, lagere kosten. Maar volgens prof. dr. Henk Herman Nap is dat een veel te beperkte blik. Hij stelt tijdens zijn oratie een veel interessantere vraag: niet óf technologie werkt, maar voor wie. Dat is een nuance die we in de praktijk nog weleens vergeten. En juist die nuance bepaalt of zorgtechnologie echt iets toevoegt of alleen maar een gadget blijft. ### Waarom uren besparen niet het hele verhaal is Natuurlijk, tijdswinst is fijn. Zeker in de ouderenzorg, waar de druk op personeel hoog is. Maar als we alleen kijken naar bespaarde uren, missen we de kern. Want technologie kan ook rust geven, zelfvertrouwen vergroten of iemand langer zelfstandig laten wonen. Dat laat zich niet vangen in een spreadsheet. Neem een persoonlijk alarm voor senioren. Zo'n apparaatje kost misschien €20 per maand. Maar wat is de waarde van de geruststelling die een dochter voelt als haar moeder 's nachts alleen thuis is? Of het gevoel van vrijheid bij iemand die net een val heeft gehad en toch weer durft te wandelen? Dat is geen bespaarde tijd. Dat is kwaliteit van leven. ### Waarde geven aan wat waarde heeft Nap pleit ervoor om binnen de zorg breder te kijken en flexibel te zijn. Dat betekent: niet elke uitkomst in euro's uitdrukken, maar ook kijken naar welzijn, zelfredzaamheid en sociale contacten. Waarde geven aan wat waarde heeft, noemt hij dat. En dat vraagt om een ander gesprek dan alleen over budgetten. Het betekent ook dat we technologie niet moeten opleggen omdat het kan, maar omdat het past. Bij de ene oudere werkt een eenvoudig alarm met één knop perfect. De ander heeft baat bij een slimme sensor die beweging registreert. En weer iemand anders wil gewoon een horloge waarop hij zijn familie kan bellen. Er is geen one-size-fits-all. ### Praktische vragen die je jezelf moet stellen Voordat je zorgtechnologie aanschaft, is het slim om een paar dingen te overwegen: - Wie gaat het apparaat daadwerkelijk gebruiken? De oudere zelf, of de mantelzorger? - Is de technologie makkelijk te leren? Een ingewikkeld systeem belandt al snel in de la. - Wat gebeurt er bij een storing? Is er iemand bereikbaar die snel kan helpen? - Past het bij de dagelijkse routine? Technologie die gedoe oplevert, wordt niet gebruikt. Deze vragen lijken misschien logisch, maar in de praktijk worden ze vaak overgeslagen. We kiezen te snel voor de nieuwste snufjes, terwijl de simpelste oplossing soms het beste werkt. ### De rol van de professional Voor professionals in de ouderenzorg is dit een belangrijke oproep. Jullie zijn degene die dagelijks zien wat werkt en wat niet. Jullie weten welke cliënt baat heeft bij een valdetector en welke juist meer heeft aan een wekelijks telefoontje. Die kennis is goud waard. Durf daarom kritisch te zijn. Stel niet alleen de vraag: 'Werkt dit product?' maar ook: 'Werkt dit voor deze persoon, in deze situatie, op dit moment?' Dat maakt het verschil tussen technologie die verzacht en technologie die frustreert. ### Een bredere definitie van waarde Misschien is de grootste les uit de oratie van Nap wel dat we waarde niet moeten laten bepalen door leveranciers of budgetbeheerders. De oudere zelf, en de mensen om hem of haar heen, moeten bepalen wat waardevol is. Dat kan een gevoel van veiligheid zijn, een lach of gewoon een goede nachtrust. Dus de volgende keer dat iemand vraagt wat zorgtechnologie oplevert, denk dan niet alleen aan uren of euro's. Denk aan de moeder die weer durft te koken omdat er een rookmelder met alarm is. Of de vader die zonder angst zijn kleinkinderen kan bezoeken omdat hij een gps-horloge draagt. Dat is de echte waarde, en die is niet in cijfers te vangen.