Zorgtechnologie: niet óf het werkt, maar voor wie

Margriet Bos · 2026-08-04

Wanneer we praten over zorgtechnologie, gaat het gesprek al snel over bespaarde uren. Hoeveel tijd wint een zorgverlener ermee? Hoeveel handen aan het bed worden er minder nodig? Maar is dat wel de juiste vraag? Prof. dr. Henk Herman Nap stelt bij zijn oratie een confronterende vraag: de vraag is niet óf technologie werkt, maar voor wie. Dat is een behoorlijk andere invalshoek dan we gewend zijn. Want laten we eerlijk zijn: de meeste discussies over zorgtechnologie draaien om efficiëntie, kostenbesparing en schaalbaarheid. Maar technologie die niemand prettig vindt om te gebruiken, hoe efficiënt die ook is, schiet zijn doel voorbij. ### Waarde is meer dan een getal De kern van Naps betoog is simpel maar diepgaand: waarde in de zorg is niet alleen uit te drukken in cijfers. Ja, een persoonlijk alarm kan ervoor zorgen dat iemand langer zelfstandig thuis woont. Ja, het kan familie geruststellen. Maar de échte waarde zit in de ervaring van de oudere zelf. Neem bijvoorbeeld een alarmeringssysteem dat perfect werkt maar zo ingewikkeld is dat mevrouw Jansen er niet mee durft te oefenen. Of een sensor die elke beweging registreert maar haar het gevoel geeft dat ze in een gevangenis woont. In beide gevallen is de technische werking prima, maar de menselijke waarde nihil. Daarom moeten we in de zorg breder kijken. Niet alleen naar wat technologie oplevert aan tijd of geld, maar ook naar wat het betekent voor de kwaliteit van leven. En dat is per persoon verschillend. ### Flexibiliteit als sleutel Wat Nap benadrukt, is dat we flexibel moeten zijn in hoe we technologie inzetten. Er bestaat niet zoiets als één perfecte oplossing voor iedereen. De ene persoon wil een simpel drukknop-alarm om de nek, de ander wil liever een slimme horloge met valdetectie. En sommige mensen willen helemaal geen technologie en kiezen voor menselijk contact. Die keuzevrijheid is essentieel. Want zorg op maat betekent ook technologie op maat. En dat vraagt om een andere manier van denken: - Niet: wat kan deze technologie allemaal? - Maar: wat heeft deze persoon nodig en hoe kan technologie daarbij helpen? - Niet: hoe besparen we tijd? - Maar: hoe verbeteren we de kwaliteit van leven? ### Waarde geven aan wat waarde heeft De uitspraak 'waarde geven aan wat waarde heeft' klinkt misschien abstract, maar is eigenlijk heel praktisch. Het betekent dat we moeten erkennen dat sommige dingen niet in euro's of minuten zijn uit te drukken. Een gevoel van veiligheid, zelfstandigheid, of gewoon het idee dat er iemand is die meekijkt: dat is onbetaalbaar. Tegelijkertijd moeten we ook eerlijk zijn. Niet elke technologie is voor iedereen geschikt. En dat is oké. Het gaat er niet om dat we overal de nieuwste snufjes inzetten, maar dat we de juiste tool op het juiste moment bij de juiste persoon brengen. Voor professionals in de ouderenzorg betekent dit dat je verder moet kijken dan de specificaties van een apparaat. Stel jezelf de vraag: voor wie werkt dit? En voor wie niet? Durf daarin ook kritisch te zijn. Want technologie die niet aansluit bij de belevingswereld van de gebruiker, is uiteindelijk geen technologie maar ballast. ### Wat betekent dit voor de praktijk? In de praktijk zien we steeds vaker dat zorgaanbieders en ouderen samen kijken naar welke oplossing het beste past. Dat is een positieve ontwikkeling. Het persoonlijk alarm is daarbij een mooi voorbeeld. De ene oudere wil een alarm dat automatisch belt bij een val, de ander wil gewoon een knop die hij kan indrukken als hij zich niet lekker voelt. Beide benaderingen zijn legitiem. Het belangrijkste is dat de oudere zich gehoord voelt en dat de technologie bijdraagt aan zijn of haar gevoel van veiligheid. En dat is precies waar het in de zorg om draait. Dus laten we stoppen met alleen maar kijken naar bespaarde uren en euro's. Laten we breder durven kijken en flexibel zijn. Want de echte waarde van zorgtechnologie zit hem in de vraag voor wie het werkt. En het antwoord daarop is net zo divers als de mensen die we ermee willen ondersteunen.