Zorgstelsel op de schop: waarom zelfs voorstanders een bulldozer adviseren

Margriet Bos · 2026-10-23

Geld, macht en verkwisting. Volgens de lezers van Zorgvisie is het hoog tijd om het huidige zorgstelsel op de schop te gooien. Zelfs mensen die het willen behouden, stellen grote veranderingen voor. "Ik adviseer een bulldozer", aldus een van hen. ### De kern van de onvrede Wat drijft deze kritiek? Het zorgstelsel in Nederland is de afgelopen decennia steeds complexer geworden. Er zijn veel partijen betrokken: zorgverzekeraars, zorgaanbieders, gemeenten en de overheid. Iedereen heeft een rol, maar de samenwerking verloopt niet altijd soepel. Dat leidt tot frustratie bij zowel zorgprofessionals als patiënten. Een van de grootste punten van kritiek is de geldstroom. Er gaat veel geld om in de zorg, maar het lijkt niet altijd efficiënt te worden besteed. Verkwisting is een veelgehoord verwijt. Denk aan dure administratieve lasten, ingewikkelde bekostigingsmodellen en bureaucratie die zorgverleners belemmert in hun werk. ### Machtsverhoudingen onder de loep Naast geld speelt macht een rol. Zorgverzekeraars hebben veel invloed op welke zorg wel en niet wordt vergoed. Zij onderhandelen met zorgaanbieders over prijzen en contracten. Voor sommige patiënten voelt dat als een machtsspel waar zij de dupe van zijn. Aan de andere kant hebben zorgaanbieders ook macht: zij bepalen welke behandelingen zij aanbieden en tegen welke prijs. > "Het systeem is zo ingericht dat niemand echt de baas is, maar iedereen wel kan tegenwerken." – een zorgprofessional Dat gevoel van machteloosheid bij alle partijen zorgt voor verlamming. Veranderingen komen moeilijk van de grond omdat iedereen zijn eigen belang verdedigt. ### Wat willen de lezers? De poll onder lezers van Zorgvisie laat zien dat er een sterke roep is om hervorming. Zelfs degenen die het stelsel willen behouden, pleiten voor ingrijpende veranderingen. Enkele suggesties die voorbijkwamen: - Minder bureaucratie en meer tijd voor zorgverleners - Meer transparantie over kosten en kwaliteit - Een eenvoudiger bekostigingssysteem - Meer zeggenschap voor patiënten ### De bulldozer als metafoor De uitspraak "Ik adviseer een bulldozer" is natuurlijk beeldspraak. Niemand wil letterlijk alles platgooien. Maar het geeft wel aan hoe diep de frustratie zit. Het huidige systeem is zo vastgeroest dat sommigen menen dat alleen drastische maatregelen helpen. Toch is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Een zorgstelsel hervormen is een enorme operatie. Je kunt niet alles tegelijk veranderen zonder de zorg voor miljoenen mensen in gevaar te brengen. De kunst is om gericht te slopen en opnieuw op te bouwen, zonder de goede delen te verliezen. ### Wat betekent dit voor de toekomst? De onvrede is een signaal. Het laat zien dat er behoefte is aan een fundamenteel debat over de inrichting van de zorg. Niet alleen over geld, maar ook over waarden: solidariteit, toegankelijkheid en kwaliteit. Willen we een stelsel dat draait om marktwerking, of meer om samenwerking? En hoe voorkomen we dat de bureaucratie de zorg verstikt? Die vragen zijn niet eenvoudig te beantwoorden. Maar één ding is duidelijk: stilstand is geen optie. De roep om verandering klinkt steeds luider. Of die verandering met een bulldozer komt of met een scalpel, zal de komende jaren moeten blijken.