Zorgstelsel op de schop: waarom zelfs voorstanders een bulldozer adviseren

Margriet Bos · 2026-10-23

Geld, macht en verkwisting. Dat is de weinig vleiende samenvatting die lezers van Zorgvisie geven aan het huidige zorgstelsel. De boodschap is duidelijk: het roer moet om. En opvallend genoeg komen die oproepen niet alleen van critici die het systeem het liefst zien verdwijnen. Zelfs mensen die het willen behouden, pleiten voor ingrijpende veranderingen. Eén lezer verwoordt het treffend: "Ik adviseer een bulldozer." Geen half werk dus, maar een grondige herziening van hoe we zorg in Nederland organiseren. ### Waarom het vertrouwen zo laag is Als je de reacties leest, valt op dat het niet gaat om één specifiek probleem. Het is een optelsom. Mensen ervaren een systeem dat veel geld kost, maar waarvan ze niet het gevoel hebben dat het hen echt dient. De bureaucratie groeit, de wachtlijsten blijven, en de zorgverlener aan het bed lijkt steeds verder van het beleid af te staan. Een paar terugkerende frustraties uit de reacties: - Het geld verdwijnt in lagen van management en administratie in plaats van naar de zorg zelf - Beslissingen worden genomen op plekken waar men de praktijk niet kent - Veranderingen worden aangekondigd, maar zelden echt doorgevoerd - Patiënten en zorgmedewerkers voelen zich niet gehoord Dat wantrouwen is begrijpelijk. Als je telkens hoort dat er "hervormd" gaat worden en je merkt in de praktijk weinig verschil, dan raak je vanzelf cynisch. ### Zelfs voorstanders willen verandering Wat deze peiling bijzonder maakt, is dat ook mensen die het stelsel willen behouden, grote aanpassingen voorstellen. Ze zeggen niet "laat alles zoals het is". Ze zeggen: het fundament mag blijven, maar de uitvoering moet radicaal anders. Dat is een belangrijk onderscheid. Het debat gaat dus niet simpelweg over voor of tegen het zorgstelsel. Het gaat over hoe we ervoor zorgen dat het geld en de macht op de juiste plek terechtkomen — bij de mensen die zorg nodig hebben en bij de mensen die zorg geven. ### Wat dit betekent voor de praktijk Voor iedereen die met ouderen en kwetsbare mensen werkt, is dit geen abstracte discussie. Het raakt direct aan keuzes die dagelijks worden gemaakt. Neem de inzet van hulpmiddelen zoals persoonlijke alarmering. Die kunnen juist bijdragen aan veiligheid en zelfstandigheid, mits ze goed worden ingezet en betaalbaar blijven. Want daar wringt vaak de schoen: goede ideeën stranden in regels, budgetten of verdeelde verantwoordelijkheden. Een simpele oplossing wordt soms onnodig ingewikkeld gemaakt. En dat is precies wat lezers bedoelen als ze spreken over verkwisting. > "Het probleem is niet dat we geen oplossingen hebben. Het probleem is dat we ze niet durven toe te passen." ### De kern van de kritiek Als je alle reacties samenvat, komt het neer op drie woorden: geld, macht en verkwisting. Geld dat niet aankomt waar het hoort. Macht die te ver van de praktijk af staat. En verkwisting die mensen boos maakt, juist omdat ze zien hoeveel beter het kan. De roep om een bulldozer is natuurlijk beeldspraak. Niemand wil echt alles platgooien. Maar de onderliggende wens is helder: durf keuzes te maken, durf te vereenvoudigen, en zet de mens centraal in plaats van het systeem. Dat gesprek gaat de komende tijd niet weg. En wie met ouderen werkt, doet er goed aan mee te praten — want de uitkomst raakt hen het meest.