Zorgkwaliteit onder de loep: recensie 'Hoe gezond is het ziekenhuis?'

Margriet Bos · 2026-06-15

Onze boekenredacteur Krista Kroon dook in een boek dat je aan het denken zet. Het heet 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk? Fundamentele vragen over de geneeskunde', geschreven door oncoloog Schelto Kruijff. En geloof me, het is geen doorsnee medisch boek. Kruijff durft kritische vragen te stellen over onze zorg. Vragen die we misschien liever niet horen, maar die wel nodig zijn. Het boek gaat over overbehandeling en overdiagnostiek. Dat klinkt technisch, maar het raakt ons allemaal. Hoe vaak krijgen we niet een scan of test die eigenlijk overbodig is? Kruijff houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor. En dat is best confronterend. ### Waarom dit boek er nu moet zijn We leven in een tijd waarin we alles willen weten en meten. Maar is dat altijd goed? Kruijff zegt van niet. Hij laat zien dat meer onderzoek niet altijd leidt tot betere zorg. Soms maakt het ons juist zieker. Denk aan onnodige operaties of behandelingen die meer kwaad doen dan goed. - Overbehandeling kost niet alleen geld, maar ook leed. - Patiënten krijgen vaak te horen dat iets 'geen kwaad kan', terwijl het wel degelijk risico's heeft. - Artsen worden gestimuleerd om veel te doen, maar niet altijd om niets te doen.  ### Een spiegel voor de dokter Wat ik bijzonder vind, is dat Kruijff niet alleen naar de patiënt kijkt. Hij richt zich ook op zijn eigen vakgenoten. Hij vraagt: waarom doen we wat we doen? En kunnen we ook kiezen voor niets doen? Dat is een lastige vraag in een wereld waarin actie vaak wordt beloond. > "De beste dokter is soms degene die niets doet." – een citaat uit het boek dat je bijblijft. Het boek is geen aanval op de geneeskunde. Het is een uitnodiging om anders te denken. Om kritisch te zijn op protocollen en standaardprocedures. Want gezondheid is meer dan een lijst met testuitslagen.  ### Wat kun je ermee? Voor zorgprofessionals is dit boek een must-read. Het helpt je om je eigen werk te bevragen. Voor patiënten is het een eyeopener. Je leert dat je niet altijd alles hoeft te laten onderzoeken. Soms is rust de beste medicijn. Kruijff schrijft toegankelijk, zonder te veel jargon. Je hoeft geen arts te zijn om het te begrijpen. Dat maakt het boek waardevol voor een breed publiek. Het is een oproep tot bezinning in een sector die steeds harder en sneller lijkt te worden. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is geen boek dat je weglegt met een gerust gevoel. Het daagt je uit. Het vraagt om reflectie. En dat is precies wat de zorg nodig heeft. Of je nu dokter bent of patiënt, dit boek geeft je stof tot nadenken. En misschien verandert het wel hoe je naar gezondheid kijkt. Dus ja, lees het. En stel daarna de vraag: hoe gezond is onze zorg eigenlijk? Het antwoord is misschien minder vanzelfsprekend dan je denkt.