Zorgkwaliteit: een kritische blik op overbehandeling

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek bespreekt onze redacteur Krista Kroon het boek 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk? Fundamentele vragen over de geneeskunde' van oncoloog Schelto Kruijff. Dit werk daagt ons uit om na te denken over de manier waarop we zorg verlenen en ontvangen. Kruijff pleit voor een kritische houding ten opzichte van overbehandeling en overdiagnostiek, en houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor. Het boek is geen droge opsomming van feiten, maar een persoonlijk en confronterend verhaal. Kruijff deelt zijn ervaringen als arts en laat zien hoe medische protocollen soms meer kwaad dan goed doen. Het is een must-read voor iedereen die betrokken is bij de ouderenzorg, van zorgprofessionals tot familieleden. ### Overbehandeling: een groeiend probleem Overbehandeling is een van de grootste uitdagingen in de moderne geneeskunde. Patiënten krijgen vaak onnodige onderzoeken of behandelingen, wat leidt tot meer stress, bijwerkingen en kosten. Voor senioren kan dit extra risico's met zich meebrengen, zoals complicaties bij operaties of bijwerkingen van medicijnen. Kruijff benadrukt dat we kritischer moeten zijn. Niet elke afwijking hoeft behandeld te worden, en soms is minder echt meer. Dit sluit aan bij een bredere trend in de zorg: focus op kwaliteit van leven in plaats van alleen op levensverlenging.  ### De rol van persoonlijke alarmsystemen Een belangrijk aspect van veilige ouderenzorg is het voorkomen van onnodige ziekenhuisopnames. Persoonlijke alarmsystemen kunnen hier een cruciale rol in spelen. Ze bieden senioren de mogelijkheid om zelfstandig te blijven wonen, terwijl ze bij een val of noodgeval direct hulp kunnen inschakelen. - **Valknopjes** die om de hals of pols worden gedragen - **GPS-trackers** voor dementerende ouderen - **Valdetectie** die automatisch alarm slaat - **Spraakgestuurde systemen** voor wie moeilijk kan bewegen Deze technologieën verminderen de kans op onnodige ziekenhuisbezoeken en geven zowel de oudere als de mantelzorger gemoedsrust. ### Wat kunnen we leren van dit boek? Het boek van Kruijff is een oproep tot bezinning. Het daagt ons uit om na te denken over de vraag: wat is goede zorg? Voor senioren betekent dit vaak: zorg die gericht is op comfort, waardigheid en zelfstandigheid, in plaats van op agressieve behandelingen. Een citaat uit het boek: 'We moeten stoppen met het behandelen van getallen en beginnen met het behandelen van mensen.' Dit raakt de kern van de discussie. In de ouderenzorg is het essentieel om te luisteren naar de wensen van de persoon, niet alleen naar de medische richtlijnen. ### Praktische tips voor mantelzorgers Als mantelzorger kun je veel doen om overbehandeling te voorkomen: - Stel vragen bij elke voorgestelde behandeling: is dit echt nodig? - Vraag naar alternatieven, zoals fysiotherapie of aanpassingen in huis. - Bespreek de wensen van je naaste: wat vindt hij of zij belangrijk? - Overweeg een persoonlijk alarmsysteem om ziekenhuisopnames te voorkomen. Door kritisch te blijven, kun je bijdragen aan betere zorg voor je dierbaren. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een belangrijk boek dat ons aan het denken zet. Het herinnert ons eraan dat goede zorg niet altijd betekent: meer behandelingen. Voor senioren en hun naasten is het een waardevolle gids om weloverwogen keuzes te maken. Wil je meer weten over veilige ouderenzorg? Overweeg dan een persoonlijk alarm. Het kan het verschil maken tussen een onnodige ziekenhuisopname en een veilige, zelfstandige oude dag.