Zorgkritiek: boekrecensie over overbehandeling

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze rubriek duiken we in een boek dat je aan het denken zet: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk? Fundamentele vragen over de geneeskunde' van oncoloog Schelto Kruijff. Onze boekenredacteur Krista Kroon bespreekt het, en geloof me, dit is geen gewone recensie. Het is een uitnodiging om kritisch naar onze zorg te kijken. ### Waarom dit boek er toe doet Kruijff is niet zomaar een dokter. Hij staat midden in de praktijk en ziet dagelijks wat er misgaat. Zijn boodschap? We behandelen te veel, diagnosticeren te snel en vergeten soms wat de patiënt echt nodig heeft. Dat klinkt misschien heftig, maar hij heeft een punt. In Nederland geven we jaarlijks miljarden euro's uit aan zorg, maar is dat altijd nodig? Hij houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor, en dat is verfrissend eerlijk. Stel je voor: je gaat naar het ziekenhuis met vage klachten. Voor je het weet, lig je in een MRI-scanner en krijg je een behandeling die meer kwaad dan goed doet. Kruijff pleit voor een andere aanpak: luisteren naar de patiënt, niet blind varen op technologie. Het is een oproep tot bezinning, en dat maakt dit boek zo relevant voor iedereen die met zorg te maken heeft.  ### Overbehandeling: een stille epidemie Een van de kernpunten in het boek is overbehandeling. Kruijff laat zien hoe vaak patiënten onnodige ingrepen ondergaan. Denk aan operaties die niet nodig zijn of medicijnen die meer bijwerkingen geven dan voordelen. Het kost niet alleen geld, maar ook leed. En wie betaalt de rekening? Uiteindelijk wij allemaal, via onze premies. > "De geneeskunde is te veel een industrie geworden, waar winst belangrijker is dan welzijn." – Schelto Kruijff Deze quote uit het boek vat het goed samen. Kruijff roept op tot meer nuance. Niet elke afwijking hoeft behandeld te worden. Soms is niets doen de beste optie. Dat is een lastige boodschap in een wereld waar we alles willen oplossen met pillen en snijden.  ### Wat kunnen we ervan leren? Dit boek is niet alleen voor dokters. Het is voor iedereen die weleens bij een specialist komt. Het geeft je handvatten om kritische vragen te stellen. Bijvoorbeeld: - Is deze test echt nodig? - Wat zijn de risico's van deze behandeling? - Kan ik ook afwachten? Door deze vragen te stellen, word je een actievere partner in je eigen zorg. En dat is precies wat Kruijff wil bereiken. Hij wil dat we stoppen met blind vertrouwen en meer nadenken over wat gezondheid echt betekent. ### Een aanrader voor zorgprofessionals Als je werkt in de zorg, is dit boek een must-read. Het daagt je uit om je eigen praktijk onder de loep te nemen. Ben je te snel met een diagnose? Behandel je uit gewoonte of uit noodzaak? Kruijff geeft geen pasklare antwoorden, maar hij zet je wel aan het denken. En dat is al veel waard. Kortom, 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een scherpe, maar toegankelijke analyse van de moderne geneeskunde. Het is geschreven in begrijpelijke taal, zonder jargon, en dat maakt het geschikt voor een breed publiek. Of je nu patiënt bent of zorgverlener, dit boek geeft je inzichten die je niet snel vergeet.