Zorgfraude aanpakken: waarom Menzis de Wet Bibob nodig heeft

Margriet Bos · 2026-08-14

Zorgfraude is een probleem dat jaarlijks miljoenen euro's kost. En wie betaalt dat? Uiteindelijk wij allemaal, via onze zorgpremies. Het is dan ook niet gek dat er steeds meer aandacht komt voor manieren om dit tegen te gaan. Een opvallende ontwikkeling is de rol van zorgkantoor Menzis, dat wil experimenteren met de Wet Bibob om fraudeurs te weren. Maar mag dat eigenlijk wel? Uit een poll van Zorgvisie blijkt dat een ruime meerderheid van de lezers vindt dat Menzis die wet gewoon moet kunnen inzetten. De politiek zou dat snel juridisch moeten regelen. Maar wat houdt dat precies in? En waarom is dit zo belangrijk voor de zorgsector? In dit artikel duik ik in de materie en leg ik uit waarom dit onderwerp er echt toe doet. ### Wat is de Wet Bibob eigenlijk? De Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur, kortweg Wet Bibob, is een instrument dat overheden kunnen gebruiken om te voorkomen dat ze zaken doen met partijen die crimineel geld witwassen of strafbare feiten plegen. Denk aan een horeca-ondernemer met een strafblad die een vergunning aanvraagt, of een zorgaanbieder die verdacht wordt van fraude. Met deze wet kunnen gemeenten, provincies en andere bestuursorganen een onderzoek doen naar de achtergrond van een aanvrager. Zo kunnen ze een vergunning weigeren of intrekken als er een ernstig gevaar bestaat dat het geld op een verkeerde manier wordt gebruikt. Het is dus een preventief middel, geen strafrechtelijke vervolging. ### Waarom wil Menzis dit inzetten? Menzis is als zorgkantoor verantwoordelijk voor de inkoop van zorg in een groot deel van Nederland. Dat betekent dat ze contracten afsluiten met zorgaanbieders, van thuiszorg tot verpleeghuizen. Helaas zijn er altijd partijen die misbruik maken van dit systeem. Ze declareren zorg die nooit is geleverd, of ze rekenen te hoge tarieven. Door de Wet Bibob in te zetten, kan Menzis vooraf onderzoeken of een zorgaanbieder betrouwbaar is. Zo kunnen ze voorkomen dat ze een contract afsluiten met een partij die eerder betrokken was bij fraude. Dat bespaart niet alleen geld, maar ook veel ellende voor patiënten die anders de dupe zouden worden van slechte zorg. ### De juridische hobbels Toch is het niet zo eenvoudig als het klinkt. De Wet Bibob is op dit moment vooral bedoeld voor bestuursorganen zoals gemeenten, en niet voor zorgverzekeraars of zorgkantoren. Menzis is een private organisatie, al voert het wel een publieke taak uit. Dat maakt de juridische positie ingewikkeld. Daarom pleiten de lezers van Zorgvisie ervoor dat de politiek de wet aanpast. Ze willen dat zorgkantoren expliciet de bevoegdheid krijgen om de Wet Bibob te gebruiken. En dat is niet alleen een kwestie van administratieve efficiëntie. Het gaat om het beschermen van kwetsbare ouderen die afhankelijk zijn van goede zorg. Als we fraudeurs weren, houden we het systeem eerlijk en betaalbaar. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Stel je voor: een zorginstelling dient een aanvraag in om thuiszorg te mogen leveren. Met de Wet Bibob kan Menzis een uitgebreid antecedentenonderzoek doen. Ze kijken naar het verleden van de eigenaren, naar eventuele faillissementen en naar connecties met criminele netwerken. Als er iets verdachts naar boven komt, kunnen ze de aanvraag weigeren. Dit klinkt misschien streng, maar het is juist een vorm van zorgvuldigheid. Niemand wil dat er met zorgbudgetten wordt gesjoemeld, zeker niet als dat ten koste gaat van de zorgkwaliteit. Door dit instrument in te zetten, beschermen we zowel de zorgvrager als de eerlijke zorgaanbieders die hun werk wel goed doen. ### Politiek aan zet De uitslag van de poll is duidelijk: de zorgsector wil vooruitgang. Het is nu aan de politiek om de wetgeving aan te passen. Dat vraagt om een zorgvuldige afweging van belangen, want de Wet Bibob is een zwaar middel. Maar de meerderheid van de professionals in de zorg ziet de voordelen ervan in. Als we zorgfraude serieus willen aanpakken, moeten we ook de instrumenten bieden om dat te doen. Het is een kwestie van vertrouwen en integriteit. En daar heeft iedereen baat bij, van de zorgverlener tot de oudere die thuis zorg ontvangt. Laten we hopen dat de politiek snel handelt, zodat Menzis en andere zorgkantoren hun verantwoordelijkheid kunnen nemen.