Zorgcriticus: minder behandelen, meer luisteren

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek bespreekt onze redacteur een boek dat je aan het denken zet. Het heet *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* en is geschreven door Schelto Kruijff, een oncoloog die niet bang is om zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor te houden. Hij pleit voor minder overbehandeling en overdiagnostiek, en stelt fundamentele vragen over de geneeskunde van vandaag. ### Waarom dit boek er nu toe doet We leven in een tijd waarin medische technologieën zich razendsnel ontwikkelen. Denk aan MRI-scanners, genetische tests en geavanceerde operatietechnieken. Maar Kruijff vraagt zich af: doen we niet te veel? Zijn we niet te snel geneigd om in te grijpen, terwijl het lichaam soms prima zelf kan herstellen? Hij wijst op cijfers die laten zien dat een aanzienlijk deel van de medische handelingen eigenlijk niet nodig is. Dat leidt niet alleen tot hogere kosten, maar ook tot onnodige stress en risico's voor patiënten. ### De kern van het betoog - **Overbehandeling**: Artsen voeren soms ingrepen uit die medisch niet strikt noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld bij kleine afwijkingen die nooit klachten zouden geven. - **Overdiagnostiek**: Patiënten krijgen uitgebreide scans en tests, wat kan leiden tot vals alarm of het vinden van onschuldige zaken die toch behandeld worden. - **De menselijke maat**: Kruijff pleit voor meer aandacht voor de patiënt als persoon, niet alleen als verzameling van symptomen. Luisteren naar het verhaal van de patiënt is volgens hem minstens zo belangrijk als het interpreteren van meetgegevens. > "We moeten durven vragen: wat heeft deze mens écht nodig?" – Schelto Kruijff Dit citaat vat de boodschap van het boek mooi samen. Het gaat niet om het afwijzen van moderne geneeskunde, maar om een kritische blik op hoe we haar toepassen. ### Wat betekent dit voor jou? Of je nu zelf in de zorg werkt, of gewoon een patiënt bent die wel eens in het ziekenhuis komt, dit boek geeft je handvatten om kritischer te kijken naar medische adviezen. Het moedigt je aan om vragen te stellen als: "Is deze behandeling echt nodig?" en "Wat zijn de alternatieven?" In een tijd waarin de zorg steeds duurder wordt – denk aan stijgende premies en eigen bijdragen – is dat relevanter dan ooit. ### Een frisse wind in de boekenwereld Krista Kroon, de boekenredacteur die dit boek besprak, noemt het een verademing. Ze schrijft: "Eindelijk een arts die niet alleen maar vertelt hoe goed alles is, maar ook durft te wijzen op de schaduwkanten." Het boek is toegankelijk geschreven, zonder te veel jargon, zodat ook lezers zonder medische achtergrond het kunnen volgen. Dus, als je op zoek bent naar een boek dat je aan het denken zet over de zorg van morgen, dan is dit een aanrader. Het is niet alleen een kritiek, maar ook een oproep tot verandering – en dat begint bij onszelf.