Zorgcriminaliteit: hoe we de kraan dichtdraaien en de rotte plekken aanpakken

Margriet Bos · 2026-07-22

Gemeenten, opsporingsdiensten, zorgkantoren en politici moeten hard aan de slag om de vergaande corruptie in de zorg terug te draaien. Maar is de sector nog schoon te vegen? Het antwoord is ja, maar dan moeten we wel nu in actie komen. Laten we eerlijk zijn: de afgelopen jaren is er te veel misgegaan. Fraude, misbruik van subsidies en ongekende winsten ten koste van kwetsbare ouderen. Het is tijd om de kraan dicht te draaien en te beginnen met dweilen. ### Wat is zorgcriminaliteit precies? Zorgcriminaliteit is een breed begrip. Het gaat om illegale activiteiten binnen de zorgsector, zoals het declareren van niet-geleverde zorg, het opzetten van neppraktijken of het misbruiken van persoonsgegevens. Vooral ouderen zijn hier vaak de dupe van. Ze worden opgelicht, krijgen zorg die niet voldoet of betalen voor diensten die nooit worden geleverd. Dit is niet alleen een financieel probleem, maar ook een ethisch drama. Denk aan een voorbeeld: een thuiszorgorganisatie factureert uren die nooit zijn gemaakt. Of een verpleeghuis dat te weinig personeel inzet, maar wel de volle mep rekent aan de zorgverzekeraar. Dit soort praktijken komen helaas vaker voor dan we denken. En het zijn niet alleen kleine spelers; ook grote, ogenschijnlijk betrouwbare organisaties worden betrapt. ### Wie is verantwoordelijk? De verantwoordelijkheid ligt bij meerdere partijen. Gemeenten moeten beter controleren waar hun zorgbudget naartoe gaat. Zorgkantoren moeten strengere eisen stellen aan zorgaanbieders. En politici moeten wetten aanscherpen om fraudeurs harder aan te pakken. Maar ook wij als burgers hebben een rol. We moeten alert zijn en misstanden melden. - Gemeenten: versterk de handhaving en werk samen met opsporingsdiensten. - Zorgkantoren: voer onverwachte controles uit en eis transparantie. - Politici: maak fraude strafbaarder en verhoog de pakkans. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Niemand kan zeggen: 'Dat is niet mijn probleem.' Want uiteindelijk betalen we er allemaal voor, via premies en belastingen. ### Hoe herken je zorgcriminaliteit? Het is niet altijd makkelijk om fraude te herkennen, maar er zijn wel signalen. Let op: - Rekeningen die niet kloppen: bijvoorbeeld extra kosten die nooit zijn besproken. - Zorgverleners die vage antwoorden geven over hun diensten. - Onbekende gezichten in het verpleeghuis die ineens zorg verlenen. Als oudere of mantelzorger is het belangrijk om kritisch te blijven. Vraag altijd om een gespecificeerde factuur en controleer of de geleverde zorg overeenkomt met wat er is afgesproken. En twijfel je? Meld het dan bij het meldpunt zorgfraude of de gemeente. ### Wat kunnen we doen? We moeten de kraan dichtdraaien. Dat betekent: stoppen met het financieren van malafide praktijken. En beginnen met dweilen: de rotte plekken in de zorg schoonvegen. Dit vraagt om moed en daadkracht. Maar het is mogelijk. Een eerste stap is het invoeren van een landelijk register voor zorgaanbieders, waarin alle gegevens worden bijgehouden. Ook moeten er meer onaangekondigde inspecties komen. En laten we de samenwerking tussen gemeenten en opsporingsdiensten verbeteren. Alleen door samen te werken kunnen we de rotte appels eruit halen. ### Tot slot De zorgcriminaliteit is een groot probleem, maar niet onoplosbaar. Als we nu actie ondernemen, kunnen we de sector weer schoonvegen. Het begint bij bewustwording en het delen van verantwoordelijkheid. Laten we niet wachten tot het te laat is. Draai de kraan dicht en begin met dweilen. Samen kunnen we het verschil maken.