Zorgcriminaliteit: is de sector nog schoon te vegen?

Margriet Bos · 2026-07-22

Gemeenten, opsporingsdiensten, zorgkantoren en politici moeten keihard aan de slag om de corruptie in de zorgsector te stoppen. De vraag is alleen: kunnen we het tij nog keren, of is de schade al te groot? Laten we eerlijk zijn: het vertrouwen in de zorg staat zwaar onder druk. En dat terwijl we juist nu, met een vergrijzende bevolking, meer dan ooit afhankelijk zijn van goede zorg. ### Wat is zorgcriminaliteit precies? Zorgcriminaliteit klinkt als een abstract begrip, maar het is helaas heel concreet. Denk aan fraude met declaraties, valse facturen voor niet-geleverde zorg, of het opzettelijk verstrekken van onnodige hulpmiddelen. Het gaat om miljoenen euro's die verdwijnen in de zakken van criminelen, terwijl kwetsbare ouderen en chronisch zieken de dupe worden. - **Declaratiefraude:** zorgverleners factureren voor behandelingen die nooit plaatsvonden. - **Identiteitsfraude:** valse identiteiten worden gebruikt om zorg te declareren. - **Kwaliteitsfraude:** zorg wordt geleverd, maar van ondermaatse kwaliteit, terwijl wel volledig wordt gedeclareerd. Deze praktijken zijn niet alleen financieel schadelijk, ze ondermijnen ook het vertrouwen in de hele sector. En dat vertrouwen is keihard nodig, want zonder vertrouwen kunnen we geen goede zorg bieden. ### Wie zijn de schuldigen? Het is makkelijk om met een beschuldigende vinger te wijzen naar zorginstellingen of individuele zorgverleners. Maar de realiteit is complexer. Vaak spelen meerdere partijen een rol: van bestuurders die wegkijken tot tussenpersonen die frauduleuze constructies opzetten. Zelfs gemeenten en zorgkantoren hebben soms onvoldoende zicht op waar het geld blijft. > "Het probleem zit niet alleen in de zorg zelf, maar ook in het systeem eromheen. We moeten de kraan dichtdraaien en tegelijkertijd beginnen met dweilen." – Margriet Bos Het is een systeemfout die vraagt om structurele oplossingen. En die oplossingen beginnen bij transparantie en strengere controles. ### Hoe kunnen we het tij keren? Het goede nieuws is dat er al stappen worden gezet. Gemeenten werken samen met opsporingsdiensten om fraude op te sporen, en zorgkantoren scherpen hun controles aan. Maar er is meer nodig. Hier zijn een paar concrete maatregelen: - **Betere registratie:** zorg dat elke declaratie traceerbaar is en dat gegevens niet eenvoudig te manipuleren zijn. - **Meer toezicht:** niet alleen achteraf controleren, maar ook preventief ingrijpen bij twijfelachtige praktijken. - **Hogere straffen:** zorg dat fraudeurs niet wegkomen met een waarschuwing, maar echt worden aangepakt. Daarnaast is het belangrijk dat burgers en zorgprofessionals alert blijven. Zie je iets vreemds? Meld het. Anoniem kan ook. Hoe meer ogen, hoe kleiner de kans dat fraude onopgemerkt blijft. ### Is de sector nog schoon te vegen? Die vraag blijft lastig te beantwoorden. Het is een enorme klus, maar niet onmogelijk. Het vergt politieke wil, samenwerking en doorzettingsvermogen. En vooral: het vergt dat we niet wegkijken. De zorgsector is te belangrijk om te laten verloederen door een handvol criminelen. Laten we de kraan dichtdraaien en beginnen met dweilen. Het wordt een zware klus, maar we hebben geen keus. De toekomst van onze zorg hangt ervan af.