Zorg verspilt jaarlijks 328 miljoen kg afval: deze tool verandert dat

Margriet Bos · 2026-11-09

De Nederlandse zorg produceert jaarlijks zo'n 328 miljoen kilogram afval. Het grootste deel daarvan verdwijnt in de verbrandingsoven. Zonde, toch? Om die verspilling tegen te gaan, ontwikkelde het UMC St Radboud de gratis Promeza-tool. Projectleider Maaike de Beaufort probeert de tool nu op eigen kracht verder te verspreiden, nu de subsidie eind dit jaar afloopt. ### Wat is Promeza precies? Promeza is een online instrument dat zorginstellingen inzicht geeft in hun afvalstromen. Je voert simpelweg gegevens in over wat je weggooit, en de tool laat zien waar je kunt besparen. Denk aan wegwerphandschoenen die ongebruikt in de prullenbak belanden, of verbandmateriaal dat net te veel is besteld. Het idee is simpel: meten is weten. Zorgmedewerkers krijgen concrete aanbevelingen om minder weg te gooien. Dat scheelt niet alleen geld, maar ook grondstoffen en CO2-uitstoot. En wie wil dat nou niet? ### Waarom is dit belangrijk voor jou als professional? Misschien denk je: afval, dat is toch een bijzaak? Maar niets is minder waar. De zorgsector kampt met stijgende kosten en toenemende druk om duurzaam te werken. Door verspilling aan te pakken, kun je als instelling flink besparen. Stel je voor: je verlaagt je afvalkosten met 10 procent. Bij een gemiddeld ziekenhuis gaat het al snel om tienduizenden euro's per jaar. Geld dat je weer kunt besteden aan betere zorg. Bovendien wordt duurzaamheid steeds belangrijker gevonden door patiënten, verzekeraars en de overheid. ### Hoe werkt het in de praktijk? De tool is gratis en laagdrempelig. Je doorloopt een stappenplan: - **Inventariseer** je huidige afvalstromen (wat gooi je weg, hoeveel en waarom?). - **Analyseer** de resultaten met Promeza; de tool vergelijkt jouw cijfers met benchmarks. - **Implementeer** de bespaartips, zoals het verminderen van wegwerpmaterialen of beter scheiden van afval. - **Monitor** je voortgang en zie direct het effect op je kosten en milieu-impact. ### Een veelgehoorde misvatting Sommige zorgprofessionals denken dat duurzaamheid ten koste gaat van hygiëne of kwaliteit. Onterecht, benadrukt De Beaufort. "Je kunt prima veilig en duurzaam werken. Het gaat erom dat je bewuste keuzes maakt." Neem bijvoorbeeld de enorme berg wegwerphandschoenen. Vaak worden ze onnodig gebruikt, terwijl handen wassen soms net zo effectief is. Met de inzichten van Promeza zie je meteen waar je kunt minderen zonder concessies te doen aan veiligheid. ### Toekomst van de tool De subsidie loopt eind dit jaar af, maar De Beaufort is vastberaden. Ze zoekt naar manieren om Promeza te laten voortbestaan, bijvoorbeeld door samenwerkingen met zorgverzekeraars of brancheorganisaties. > "We hebben al tientallen instellingen geholpen. Nu is het zaak om de tool breder onder de aandacht te brengen, zodat nog meer zorgorganisaties kunnen profiteren." Wil jij ook aan de slag met minder verspilling? Houd dan de website van UMC St Radboud in de gaten. De tool blijft voorlopig beschikbaar, en wie weet kun jij wel de volgende zijn die duizenden euro's bespaart.