Waarom de zorg in het Noorden nu echt in de knel komt

Margriet Bos · 2026-08-14

De zorg in Noord-Nederland staat al langer onder druk, maar de situatie wordt nu echt zorgwekkend. Het tekort aan gz-psychologen groeit, terwijl het aantal opleidingsplaatsen juist wordt geschrapt. Dat is een dubbele klap voor een regio die het al zwaar heeft. We praten hier niet over een abstract probleem. Het gaat om mensen die maanden op een wachtlijst staan, om huisartsen die overbelast raken en om patiënten die tussen wal en schip vallen. En het einde is nog niet in zicht. ### Wat is er precies aan de hand? Het aantal gz-psychologen (gezondheidszorgpsychologen) in het Noorden is al jaren te laag. Deze specialisten zijn onmisbaar voor de behandeling van psychische klachten zoals depressie, angststoornissen en trauma. Zonder hen kunnen veel mensen geen passende hulp krijgen. Tegelijkertijd worden opleidingsplaatsen voor nieuwe gz-psychologen geschrapt. Dat betekent simpelweg: er komen minder nieuwe specialisten bij, terwijl de vraag alleen maar toeneemt. De rek is eruit.  ### De gevolgen voor patiënten Voor mensen die psychische hulp nodig hebben, worden de wachttijden steeds langer. Waar je vroeger binnen enkele weken geholpen werd, kun je nu maanden wachten. En dat terwijl juist tijdige hulp cruciaal is bij psychische problemen. - Wachttijden bij de ggz lopen op tot zes maanden of langer - Huisartsen zien meer patiënten met psychische klachten, maar kunnen hen niet doorverwijzen - Mensen vallen terug in hun klachten omdat ze te lang zonder hulp zitten - De druk op spoedeisende hulp neemt toe, omdat crisissituaties vaker voorkomen ### Waarom juist het Noorden zo hard wordt geraakt Het Noorden heeft te maken met specifieke problemen die de situatie verergeren. De regio is dunbevolkt, waardoor afstanden groot zijn en zorg minder goed bereikbaar is. Daarnaast is er een grotere vergrijzing dan in de rest van Nederland, wat betekent dat er relatief meer ouderen zijn die zorg nodig hebben. Bovendien is het voor jonge specialisten minder aantrekkelijk om in het Noorden te gaan werken. De salarissen liggen niet hoger dan in de Randstad, maar de carrièremogelijkheden zijn beperkter. Het gevolg: een vicieuze cirkel waar moeilijk uit te komen is. ### De rol van opleidingsplaatsen Opleidingsplaatsen zijn de levensader van de ggz. Zonder voldoende opleidingsplekken kunnen we geen nieuwe specialisten opleiden. Het schrappen van deze plaatsen is dan ook een kortetermijnbesparing die op de lange termijn veel duurder uitpakt. Een opleidingsplek kost geld, dat is waar. Maar de kosten van een onbehandelde psychische aandoening zijn vaak nog hoger. Denk aan ziekteverzuim, verminderde productiviteit en de inzet van duurdere zorgvormen zoals crisishulp of opnames. ### Wat kan er gedaan worden? Het is makkelijk om te zeggen dat er meer geld naar de ggz moet, maar het probleem is complexer. Er zijn meerdere oplossingen nodig, die elkaar moeten versterken: - **Meer opleidingsplaatsen** – dit is de meest directe oplossing, maar kost tijd voordat het effect heeft - **Betere spreiding van zorg** – door meer zorg aan huis of via digitale middelen aan te bieden - **Samenwerking tussen regio's** – het delen van kennis en capaciteit kan de druk verlichten - **Preventie** – door eerder in te grijpen, kunnen we voorkomen dat klachten verergeren ### De menselijke kant Achter al deze cijfers en beleidsstukken zitten echte mensen. Een alleenstaande moeder die niet kan slapen van de zorgen en nergens terecht kan. Een oudere man die na het verlies van zijn partner in een zwart gat valt. Een student die uitvalt omdat de angst haar leven beheerst. "Ik belde elke week naar de ggz-instelling, maar kreeg steeds hetzelfde antwoord: we hebben een wachtlijst, we nemen contact met u op," vertelt een 52-jarige vrouw uit Groningen. "Na vier maanden kreeg ik eindelijk een intakegesprek. Die maanden waren een hel." ### De toekomst van de ggz in het Noorden De vooruitzichten zijn somber, maar niet hopeloos. Er zijn initiatieven die hoop geven. Zo experimenteren sommige regio's met online behandelingen en worden er pilots opgezet om huisartsen beter te ondersteunen bij psychische klachten. Toch blijft de kern van het probleem overeind: zonder voldoende opgeleide professionals kan de zorg niet worden geleverd. En zonder opleidingsplaatsen komen er geen professionals. Het is tijd dat beleidsmakers dit serieus nemen. Niet alleen met woorden, maar met daden. De zorg in het Noorden verdient beter. En bovenal: de mensen die afhankelijk zijn van deze zorg verdienen beter. Want uiteindelijk gaat het niet om budgetten of beleidsplannen. Het gaat om mensen die hulp nodig hebben, en om de vraag of we hen die hulp ook echt kunnen bieden. Dat is de kern van de zaak, en die kern staat onder druk.