Zorg door familie: hoe Mantelhof de rollen omdraait

Margriet Bos · 2026-10-20

Bij woonconcept Mantelhof doet Marente iets bijzonders: de rollen worden omgedraaid. Niet de familie wordt betrokken door de zorg, maar de zorg door de familie. Dat klinkt misschien logisch, maar in de praktijk is het best een ingrijpende keuze. Bestuurder Heidi van den Brink en locatiemanager Jolanda van Honk vertellen hoe dat werkt — en waar het schuurt. ### Eerst de familie, dan de zorg In de meeste zorginstellingen is het zo geregeld: de zorg bepaalt het ritme, en familie wordt uitgenodigd om aan te sluiten. Bij Mantelhof is dat andersom. Mantelzorgers krijgen ruimte om zelf invulling te geven aan het dagelijks leven van hun naaste. De zorgorganisatie ondersteunt waar nodig, maar neemt niet alles over. Dat levert een hechte gemeenschap op. Mensen kennen elkaar, helpen elkaar en voelen zich verantwoordelijk voor de sfeer in huis. Volgens Van den Brink is dat precies de bedoeling: "We wilden geen locatie waar mensen alleen maar 'wonen', maar een plek waar ze echt onderdeel zijn van iets." ### Minder inzet, meer eigenaarschap Een mooi bijkomend effect: de personele inzet neemt af. Doordat mantelzorgers taken oppakken die anders bij medewerkers lagen, blijft er meer tijd over voor de zorg die er echt toe doet. Dat is geen bezuinigingstruc, benadrukt de bestuurder, maar een bewuste keuze voor eigenaarschap. Toch is het niet alleen maar hosanna. De aanpak roept ook weerstand op. Sommige families vinden het lastig om zo veel zelf te moeten regelen. Anderen vragen zich af of dit niet stiekem een verkapte vorm van bezuinigen is. En dat is een reële zorg, erkent Van Honk. ### Waar het schuurt - Niet iedere mantelzorger heeft de tijd of energie om een grotere rol te spelen. - Er kan spanning ontstaan tussen wat de zorg verwacht en wat een familie aankan. - Duidelijke afspraken zijn essentieel, anders wordt het al snel onoverzichtelijk. Volgens het tweetal is het daarom cruciaal om vanaf het begin open te zijn over verwachtingen. Wat kan een familie dragen? Waar ligt de grens? En welke ondersteuning blijft altijd beschikbaar? Zonder die helderheid wordt een mooi ideaal al snel een bron van frustratie. ### Een model om van te leren Wat Mantelhof laat zien, is dat de rolverdeling tussen zorg en familie niet vastligt. Je kunt het omdraaien — als je dat zorgvuldig doet. De ervaringen maken duidelijk dat een hechte gemeenschap ontstaat wanneer mensen zich echt betrokken voelen, niet wanneer ze alleen maar 'meewerken'. > "Je merkt pas echt verschil als familie niet de gast is, maar de bewoner van het verhaal." — Heidi van den Brink Voor professionals in de persoonsalarmering en ouderenzorg is dat een interessante gedachte. Hoe meer eigenaarschap je bij families legt, hoe belangrijker het wordt dat hulpmiddelen — zoals een persoonlijk alarm — betrouwbaar en eenvoudig zijn. Want wie zelf de regie voert, wil geen systeem dat in de weg zit. De les van Mantelhof? Durf het gesprek aan te gaan over verwachtingen. En durf ook toe te geven dat het soms schuurt. Want juist daar begint een gemeenschap die echt werkt.