Zorg door familie: waarom deze aanpak werkt én wringt

Margriet Bos · 2026-10-20

Bij woonconcept Mantelhof draait Marente de rollen om. Niet de familie wordt betrokken door de zorg, maar de zorg door familie. Het idee klinkt simpel, maar de gevolgen zijn dat allerminst. Bestuurder Heidi van den Brink en locatiemanager Jolanda van Honk vertellen hoe dat in de praktijk uitpakt. ### De rollen omgedraaid Normaal gesproken is het de zorgorganisatie die bepaalt hoe mantelzorgers een plek krijgen in het leven van een bewoner. Bij Mantelhof werkt dat andersom. De familie staat aan het roer, en de zorg sluit daarbij aan. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het vraagt nogal wat van iedereen die erbij betrokken is. Het resultaat mag er zijn. Er ontstaat een hechte gemeenschap waarin mensen naar elkaar omkijken. En er is minder personele inzet nodig, simpelweg omdat familie en naasten taken op zich nemen die anders bij betaalde krachten terechtkomen. Toch kleeft er ook een keerzijde aan deze aanpak, erkennen Van den Brink en Van Honk. ### Waarom het niet bij iedereen in goede aarde valt Niet elke mantelzorger zit te wachten op zo'n actieve rol. Sommige families vinden het prettig om juist wat afstand te nemen en de zorg over te laten aan professionals. Als dat dan anders loopt, kan dat schuren. "Mensen voelen zich soms ineens verantwoordelijk voor dingen waar ze niet om hebben gevraagd," legt een betrokkene uit. Ook binnen de organisatie zelf roept de werkwijze vragen op. Medewerkers moeten wennen aan een rol waarin ze minder sturen en meer faciliteren. Dat is een flinke omschakeling, zeker voor mensen die gewend zijn om de regie in handen te hebben. ### Wat je hiervan kunt leren Wie met persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen bezig is, herkent de spanning. Een sterk netwerk rond een oudere is goud waard, maar je kunt het niet afdwingen. Een paar lessen die uit Mantelhof naar voren komen: - Betrek familie vanaf het begin bij beslissingen, in plaats van ze later bij te praten. - Vraag eerst wat iemand zélf wil bijdragen, voordat je taken verdeelt. - Zorg voor duidelijke afspraken, zodat niemand met het gevoel blijft zitten dat alles op zijn of haar schouders rust. - Houd oog voor de mantelzorger die overbelast raakt; een hechte gemeenschap mag geen excuus zijn om signalen te negeren. > "Een gemeenschap bouw je niet met regels, maar met vertrouwen. En vertrouwen moet je verdienen, elke dag opnieuw." ### De balans tussen betrokkenheid en belasting Wat Mantelhof laat zien, is dat meer betrokkenheid van familie niet automatisch beter is. Het kan de kwaliteit van leven flink verhogen, maar alleen als de verwachtingen realistisch zijn. Dwing je het af, dan krijg je weerstand. Geef je ruimte, dan ontstaat er vaak meer dan je had durven hopen. Voor professionals in de ouderenzorg is dat een belangrijke les. Persoonsalarmering en veiligheid gaan niet alleen over techniek, maar vooral over mensen die zich gesteund voelen. Soms betekent dat meer loslaten, en soms juist even stevig bijsturen. De kunst zit in het vinden van die balans, samen met de familie.