Waarom de zorg moeite heeft met de digitale revolutie

Margriet Bos · 2026-09-03

Het is een verhaal dat je misschien al vaker hebt gehoord, maar nu is het echt zwart op wit: Nederlandse zorgorganisaties blijven achter met hun digitale transformatie. En dat geldt ook voor hun AI-volwassenheid. Dat blijkt uit de allereerste Innovatiemonitor voor de Zorg. Het rapport legt de vinger op een zere plek, een plek die we eigenlijk al lang voelden. We praten al jaren over digitalisering in de zorg. Over efficiëntie, over betere patiëntenzorg, over het ontlasten van zorgprofessionals. Maar tussen praten en doen zit vaak nog een wereld van verschil. Die kloof is nu in kaart gebracht, en hij is groter dan we misschien hoopten. ### Wat betekent 'achterlopen' eigenlijk? Het klinkt als een abstract begrip, 'achterlopen op digitale transformatie'. Maar in de praktijk gaat het om hele concrete dingen. Denk aan verouderde ICT-systemen die niet met elkaar praten. Aan administratieve taken die nog steeds handmatig moeten, terwijl ze geautomatiseerd hadden kunnen zijn. Het gaat over het gebrek aan een heldere visie op hoe kunstmatige intelligentie de zorg daadwerkelijk kan ondersteunen. Het is niet zo dat er niets gebeurt. Integendeel. Er zijn prachtige pilots en innovatieve projecten. Maar de stap naar brede implementatie, naar échte integratie in de dagelijkse zorg, blijft moeilijk. De monitor laat zien dat de volwassenheid op het gebied van AI nog in de kinderschoenen staat bij veel organisaties. - Er is vaak geen centrale regie op digitale innovatie. - Budgetten zijn versnipperd over afdelingen. - De angst voor complexiteit en kosten remt grootschalige investeringen. - De skills binnen teams zijn niet altijd toereikend voor de nieuwe technologie. Het zijn bekende uitdagingen, maar het feit dat ze nu zo duidelijk uit een groot onderzoek komen, maakt het urgenter dan ooit. ### De menselijke kant van de digitale kloof Laten we even stilstaan bij wat dit betekent voor de mensen in de zorg. Voor de verpleegkundige die dubbel werk moet doen omdat systemen niet synchroniseren. Voor de zorgmanager die zich door bergen papieren werk heen moet worstelen. De digitale achterstand is niet alleen een technisch probleem, het is vooral een menselijk probleem. Het kost tijd, energie en zorgt voor frustratie die beter besteed had kunnen worden aan waar het echt om gaat: de patiënt. Er is een bekende uitspraak in innovatieland: 'Technologie is het makkelijke deel. Mensen veranderen is het moeilijke.' Dat geldt dubbel voor de zorg. Een sector die draait op compassie en vakmanschap, moet nu ook een technologische revolutie doormaken. Dat vraagt om meer dan alleen nieuwe software. Het vraagt om leiderschap, om scholing, en om het durven loslaten van oude gewoontes. ### Wat is de weg vooruit? De eerste stap is erkennen dat er een probleem is. En dat hebben we nu, dankzij deze Innovatiemonitor. De volgende stap is niet meteen alles omgooien, maar wel beginnen met een heldere strategie. Waar willen we over vijf jaar staan? Welke digitale tools maken het werk van onze zorgmedewerkers écht lichter en de zorg voor onze patiënten beter? Het gaat om keuzes maken. Niet elke nieuwe technologie is geschikt voor elke organisatie. Soms is een kleine, praktische verbetering meer waard dan een groot, duur systeem dat niemand begrijpt. Het gaat ook om samenwerking. Zorgorganisaties kunnen van elkaar leren, successen delen en valkuilen vermijden. De digitale transformatie in de zorg is geen sprint, het is een marathon. En misschien zijn we niet zo snel van start gegaan als we hadden gewild. Maar het rapport is geen doodvonnis, het is een wake-up call. Een kans om opnieuw te kijken, bij te sturen en samen een inhaalslag te maken. Want uiteindelijk gaat het erom dat we de beste zorg kunnen blijven leveren, in een wereld die steeds digitaler wordt. En daar heeft iedereen baat bij.