De zorg beschermt medewerkers te veel, ten koste van bewoners

Margriet Bos · 2026-08-19

Als bewoonster van een verzorgingstehuis voor Indische en Molukse ouderen én oud-verpleegkundige, zet Geeske Raams zich met hart en ziel in voor cultuurspecifieke ouderenzorg in Nederland. Haar boodschap is helder en confronterend: "Het systeem heeft van de zorgverlener een soort robot gemaakt die zijn taken afvinkt, in plaats van dat diegene ervoor zorgt dat de bewoner de geborgenheid ervaart die hoort bij thuiskomen." Dat is een krachtige uitspraak. En eerlijk gezegd raakt ze precies waar het in de zorg om draait – of zou moeten draaien. Want zorg gaat niet over protocollen, roosters of administratieve verplichtingen. Zorg gaat over mensen. Over ouderen die zich veilig voelen, die zich gezien voelen en die het gevoel hebben dat ze ergens thuishoren. ### De robot in de zorgverlener Raams ziet het elke dag om zich heen gebeuren. Zorgmedewerkers die met de beste bedoelingen aan hun dienst beginnen, maar al snel verzanden in een stroom van taken. Medicatie uitdelen, controles uitvoeren, rapportages bijwerken. Voor ze het weten, is de dag voorbij en hebben ze nauwelijks écht contact gehad met de bewoners. Dat is niet hun schuld. Het systeem dwingt hen namelijk om vooral bezig te zijn met registreren en afvinken. Maar daar zit precies het probleem: ouderen hebben geen behoefte aan iemand die hun dossier bijwerkt. Ze hebben behoefte aan iemand die even de tijd neemt, die luistert en die oog heeft voor hun verhaal. Dit geldt in het bijzonder voor de Indische en Molukse ouderen. Zij dragen een geschiedenis met zich mee die niet in een standaard zorgprotocol past. Hun herinneringen, hun cultuur en hun gewoontes vragen om maatwerk. Maar maatwerk is lastig te leveren als je continu onder druk staat om te presteren. ### Cultuurspecifieke zorg is geen luxe Voor veel mensen klinkt cultuurspecifieke zorg misschien als een extraatje. Maar voor deze ouderen is het een basisbehoefte. Denk aan eten dat herinnert aan thuis, muziek die ze herkennen uit hun jeugd, of gewoon iemand die hun taal spreekt en hun gebruiken begrijpt. - Eten en drinken dat past bij de Indische en Molukse keuken - Aandacht voor religieuze en culturele feestdagen - Personeel dat bekend is met de geschiedenis van de gemeenschap - Ruimte voor familieverhalen en tradities Dat klinkt misschien eenvoudig, maar in de praktijk is het allesbehalve vanzelfsprekend. Veel zorginstellingen werken met generieke protocollen die geen ruimte laten voor persoonlijke en culturele verschillen. En dat terwijl juist die verschillen bepalen of iemand zich thuis voelt. ### Wat er moet veranderen Volgens Raams is de oplossing niet om nóg meer protocollen toe te voegen. Integendeel. Het systeem moet juist minder controlerend worden en meer ruimte geven aan het vakmanschap van de zorgverlener. Die weet namelijk heel goed wat een bewoner nodig heeft – als hij of zij daar de kans voor krijgt. Dat betekent wel dat er iets fundamenteels moet veranderen in de manier waarop we naar zorg kijken. Niet de regels staan centraal, maar de relatie tussen zorgverlener en bewoner. Niet de administratie bepaalt wat er gebeurt, maar het welzijn van de oudere. Het is een oproep die we serieus moeten nemen. Zeker nu de zorg steeds meer onder druk staat en personeelstekorten toenemen. Want als we niet oppassen, verliezen we precies waar het in de zorg om draait: het menselijke contact. ### Een toekomst met meer geborgenheid Geeske Raams blijft zich inzetten voor een zorg waarin bewoners zich écht thuis voelen. Niet alleen in haar eigen verzorgingstehuis, maar in heel Nederland. Het is een ambitieuze missie, maar wel een die ertoe doet. Want uiteindelijk gaat het om de vraag: willen we ouderen die zich gewaardeerd en geborgen voelen, of ouderen die zich verloren voelen in een systeem? Het antwoord is duidelijk. Nu de praktijk nog.