Waarom de zorg de medewerker te veel beschermt en de bewoner vergeet

Margriet Bos · 2026-08-19

Je kent het vast wel: je loopt een verzorgingstehuis binnen en je voelt direct de sfeer. Soms is die warm en uitnodigend, maar vaak ook kil en zakelijk. Geeske Raams, bewoonster van een verzorgingstehuis voor Indische en Molukse ouderen en oud-verpleegkundige, ziet het elke dag om zich heen gebeuren. Ze maakt zich hard voor cultuurspecifieke ouderenzorg in Nederland, en haar boodschap is helder: we zijn de mens achter de zorgverlener én de bewoner kwijtgeraakt. ### De robot in de zorg Geeske verwoordt het treffend: "Het systeem heeft van de zorgverlener een soort robot gemaakt die zijn taken afvinkt, in plaats van dat diegene ervoor zorgt dat de bewoner de geborgenheid ervaart die hoort bij thuiskomen." Het is een uitspraak die veel zorgprofessionals zullen herkennen. Hoe vaak gebeurt het niet dat een medewerker nauwelijks tijd heeft voor een praatje, omdat de administratie en protocollen voorrang krijgen? We hebben in Nederland een zorgsysteem dat steeds meer gericht is op veiligheid en verantwoording. Dat klinkt goed, maar er zit een keerzijde aan. Die regels en controles moeten de medewerker beschermen tegen fouten en claims. Maar ondertussen schiet het systeem zijn doel voorbij. De zorgverlener wordt belemmerd in zijn eigen professionaliteit en de bewoner voelt zich geen mens meer, maar een nummertje. ### Cultuurspecifieke zorg is geen luxe Voor Indische en Molukse ouderen is cultuurspecifieke zorg geen extraatje, maar een basisbehoefte. Het gaat over herkenning, over taal, over eten dat je kent van thuis, over muziek die je raakt. Het gaat over het gevoel dat je erbij hoort, ook al woon je niet meer in je eigen huis. Als die elementen ontbreken, voelt een bewoner zich al snel verloren. Geeske weet uit haar eigen verleden als verpleegkundige hoe belangrijk die verbinding is. Ze heeft meegemaakt hoe het is om iemand te verzorgen die je echt kent, met al zijn of haar eigenaardigheden en levensverhaal. Die kennis gaat verder dan een zorgplan. Het is de kunst van het luisteren, van het kijken zonder oordeel. ### Wat er moet veranderen We moeten toe naar een zorg waarin de relatie centraal staat, niet de registratie. Dat betekent: - Meer ruimte voor persoonlijke aandacht en gesprekken - Minder administratieve lasten voor zorgverleners - Meer inspraak voor bewoners en hun families - Een zorgcultuur die fouten durft toe te geven en ervan leert Het klinkt misschien eenvoudig, maar het vraagt om een fundamentele omslag. Niet alleen in de zorginstellingen zelf, maar ook in de manier waarop we als samenleving naar zorg kijken. We moeten stoppen met het afvinken en weer beginnen met het verbinden. ### De rol van persoonlijke alarmsystemen In dit verhaal spelen ook persoonlijke alarmsystemen een rol. Die worden vaak ingezet om veiligheid te garanderen, en dat is belangrijk. Maar een alarm kan nooit de warmte van een menselijke stem vervangen. Het is een hulpmiddel, geen oplossing voor eenzaamheid of gebrek aan aandacht. De beste zorg ontstaat wanneer technologie en menselijkheid samenkomen, zonder dat de één de ander overneemt. Geeske's oproep is duidelijk: zorg voor de bewoner, niet voor het systeem. Het is een boodschap die we allemaal ter harte moeten nemen, of we nu zorgverlener, familie of beleidsmaker zijn. Want uiteindelijk gaat zorg om mensen, niet om protocollen.