Ziekteverzuim in Nederland: nieuwe cijfers en inzichten

Margriet Bos · 2026-07-06

Misschien merk je het ook binnen je eigen organisatie: het ziekteverzuim in Nederland blijft hardnekkig hoog. De afgelopen jaren schommelen de cijfers rond een niveau dat we liever niet zien, en er lijkt maar geen daling in te zitten. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bevestigt dit beeld met de meest recente cijfers van het eerste kwartaal van 2026. Het verzuimpercentage steeg naar 6,8%, wat flink hoger is dan het gemiddelde van 5,2% in de periode 2015-2019. ### Wat betekenen deze cijfers voor jouw organisatie? Als werkgever of HR-professional voel je de impact direct. Hoog verzuim zorgt niet alleen voor extra kosten, maar ook voor meer druk op collega's en een lagere productiviteit. Gemiddeld kost een verzuimdag een werkgever €250 tot €350 per medewerker, afhankelijk van de functie en sector. Voor een bedrijf met 100 medewerkers kan dat oplopen tot tienduizenden euro's per maand. Daarbij komt dat langdurig verzuim, langer dan zes weken, verantwoordelijk is voor meer dan de helft van de totale verzuimkosten. Het is dus essentieel om niet alleen naar de cijfers te kijken, maar ook naar de onderliggende oorzaken. ### De grootste oorzaken van hoog verzuim Uit onderzoek van het CBS en TNO blijkt dat psychische klachten, zoals stress en burn-out, de belangrijkste reden zijn voor langdurig verzuim. Maar ook fysieke klachten, zoals rug- en nekproblemen, spelen een grote rol. - **Psychische klachten**: 34% van het langdurig verzuim wordt veroorzaakt door stress, overspannenheid of burn-out. - **Fysieke klachten**: 28% heeft te maken met klachten aan het bewegingsapparaat, zoals rug of schouders. - **Overige oorzaken**: Denk aan infecties, herstel na operaties of privéomstandigheden. Wat opvalt, is dat het aantal meldingen van psychische klachten de afgelopen vijf jaar met 15% is gestegen. Dat wijst op een structureel probleem in de werkdruk en balans tussen werk en privé. ### Wat kun je doen om verzuim te verlagen? Gelukkig zijn er bewezen strategieën om het tij te keren. Het begint met een goede verzuimregistratie en analyse. Alleen als je weet waar de knelpunten zitten, kun je gericht actie ondernemen. - **Preventie** is de sleutel: investeer in een gezonde werkplek met goede stoelen en beeldschermen, en bied trainingen aan voor stressmanagement. - **Vroegsignalering**: let op signalen zoals meer ziekmeldingen op maandag of vrijdag, of een opeenstapeling van kort verzuim. - **Gesprekken voeren**: voer regelmatig verzuimgesprekken, maar doe dat op een ondersteunende manier. Vraag niet alleen naar de klacht, maar ook naar de werkdruk en werksfeer. - **Re-integratie op maat**: bied een stappenplan voor terugkeer, met flexibele uren of aangepast werk als dat nodig is. > "Een open cultuur waarin medewerkers zich veilig voelen om problemen te bespreken, verlaagt het verzuim met gemiddeld 20%," aldus een recente studie van de Universiteit van Amsterdam. ### De rol van leidinggevenden Leidinggevenden spelen een cruciale rol in het verzuimbeleid. Zij zijn vaak het eerste aanspreekpunt en kunnen signalen oppikken voordat het misgaat. Toch blijkt uit de praktijk dat veel leidinggevenden onvoldoende getraind zijn in verzuimmanagement. - **Training**: investeer in training voor leidinggevenden, zodat ze leren hoe ze verzuimgesprekken voeren en hoe ze medewerkers kunnen ondersteunen. - **Voorbeeldgedrag**: een leidinggevende die zelf een goede werk-privébalans laat zien, stimuleert medewerkers om hetzelfde te doen. - **Regelmatig contact**: plan wekelijkse of maandelijkse check-ins, niet alleen bij problemen, maar ook om te horen hoe het echt gaat. ### Conclusie: tijd voor actie De cijfers liegen er niet om: het verzuim in Nederland is hoog en daalt niet vanzelf. Maar met een gerichte aanpak kun je als organisatie het verschil maken. Door te investeren in preventie, vroegsignalering en een ondersteunende cultuur, verlaag je niet alleen de verzuimcijfers, maar verbeter je ook het welzijn van je medewerkers. Wil je meer weten over hoe je verzuim kunt aanpakken? Neem dan contact op met een adviseur of bekijk de tools van het CBS en TNO. De eerste stap is inzicht, de tweede is actie. Wacht niet tot de cijfers nog hoger worden.