Waarom ziekenhuizen nog altijd worstelen met transparantie over zorguitkomsten

Margriet Bos · 2026-08-17

De zorg in Nederland staat voor grote uitdagingen. Een van de meest prangende vraagstukken? Hoe we ervoor zorgen dat mensen in alle regio's de juiste zorg krijgen, ook als het ziekenhuis om de hoek minder complexe behandelingen kan bieden. In Midden-Nederland is daar recent een opvallende uitspraak over gedaan. Monique Valentijn, bestuursvoorzitter van het St. Antonius Ziekenhuis, is hier glashelder over: de spreiding van eenvoudige ziekenhuiszorg om het verlies aan hoogcomplexe zorg te compenseren, is simpelweg niet gelukt. En ze voegt er iets belangrijks aan toe: ze vindt het gênant dat ziekenhuizen zo lang doen over meer transparantie op uitkomsten. Een uitspraak die je aan het denken zet. ### Wat is er precies aan de hand? Het idee achter de spreiding was logisch. Als ziekenhuizen in een regio minder hoogcomplexe zorg kunnen bieden, dan zouden ze meer eenvoudige zorg op zich kunnen nemen. Zo blijft de zorg dichtbij huis voor de meeste mensen. Maar in de praktijk blijkt dat dus tegen te vallen. Waarom is dat zo lastig? Een paar redenen: - **Capaciteit en specialisatie**: Ziekenhuizen hebben bepaalde apparatuur en specialisten in huis. Die kun je niet zomaar inzetten voor andere zorgvormen. - **Financiële prikkels**: Complexe zorg brengt vaak meer financiering met zich mee. Eenvoudige zorg is goedkoper, maar de kosten voor personeel en gebouwen blijven gelijk. - **Samenwerking**: Ziekenhuizen zijn van oudsher concurrenten, geen partners. Samenwerken vraagt om een cultuurverandering die tijd kost. ### De kwestie van transparantie Het meest opvallende aan de uitspraak van Valentijn is misschien wel de opmerking over transparantie. Ziekenhuizen zouden veel meer openheid kunnen geven over hun resultaten. Denk aan overlevingskansen, complicaties en wachttijden. Voor jou als patiënt is die informatie goud waard. Stel je voor: je moet een operatie ondergaan en je kunt precies zien hoe vaak die ingreep in jouw ziekenhuis succesvol is uitgevoerd. Dat zou je keuze behoorlijk beïnvloeden, toch? Toch duurt het lang voordat ziekenhuizen die gegevens delen. > "Ik vind het gênant dat we als ziekenhuizen zo lang doen over meer transparantie op uitkomsten." – Monique Valentijn ### Waarom het zo moeilijk is Er zijn verschillende redenen waarom ziekenhuizen terughoudend zijn met het publiceren van uitkomsten. Eén daarvan is angst voor verkeerde interpretaties. Ziekenhuizen die de moeilijkste gevallen behandelen, scoren soms slechter op papier, terwijl ze juist heel goed werk leveren. Daarnaast is het verzamelen van data een flinke klus. Elk ziekenhuis registreert op zijn eigen manier. Vergelijken wordt daardoor lastig. En dan is er nog de vraag: wie beoordeelt die cijfers? Een arts die gespecialiseerd is in hartchirurgie kijkt anders naar een rapport dan een journalist of een bezorgde familielid. Toch is er hoop. Er zijn initiatieven die ziekenhuizen helpen om hun resultaten op een eerlijke en begrijpelijke manier te presenteren. Denk aan onafhankelijke platforms waar zorginstellingen hun kwaliteitsgegevens publiceren. Die ontwikkeling is hard nodig. ### Wat betekent dit voor jou? Als je binnenkort een ziekenhuis moet kiezen, is het goed om te weten waar je op moet letten. Vraag gerust naar de ervaring van het team, het aantal behandelingen per jaar en de resultaten. Een goed ziekenhuis is hier open over en zal je niet wegsturen met een vaag antwoord. En als je hoort dat een ziekenhuis in jouw buurt minder complexe zorg aanbiedt? Wees dan niet direct ongerust. Het betekent vaak dat je voor een ingewikkelde ingreep moet uitwijken naar een gespecialiseerd centrum. Dat is niet per se slecht, integendeel: voor complexe zorg wil je juist naar een team dat het elke dag doet. ### De toekomst van de zorg in Nederland De uitspraak van Valentijn laat zien dat er nog veel werk aan de winkel is. Niet alleen voor ziekenhuisbestuurders, maar ook voor beleidsmakers en toezichthouders. Want uiteindelijk draait het om één ding: dat jij als patiënt de beste zorg krijgt, ongeacht waar je woont. Dat vraagt om lef, om samenwerking en om eerlijkheid. En zoals Valentijn zelf zegt: we moeten sneller durven delen wat we leren. De tijd van achter gesloten deuren beslissen is voorbij. Patiënten hebben recht op heldere informatie, en ziekenhuizen hebben de plicht om die te geven. Het wordt tijd dat we de discussie niet alleen voeren over de vraag of we zorg kunnen spreiden, maar ook over hoe we de kwaliteit van die zorg zichtbaar maken. Want pas als we dat doen, kunnen we echt spreken van een zorgsysteem dat recht doet aan iedereen.