Ziekenhuizen gooien 13% van grondstoffen weg: dit kan 400 miljoen euro besparen

Margriet Bos · 2026-07-20

Het kabinet heeft voor het eerst een lijst met kritieke grondstoffen gepubliceerd. Dat klinkt misschien als een ver-van-je-bed-show, maar het raakt ons allemaal. Vooral in de zorg, waar maar liefst 13 procent van alle grondstoffen in Nederland wordt gebruikt. En hier is het pijnlijke: een groot deel daarvan wordt één keer gebruikt en belandt dan in de prullenbak. Zonde, toch? Zorgvisie deelt vijf praktische voorbeelden van hoe we slimmer met grondstoffen kunnen omgaan. En geloof me, dit is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de portemonnee van de zorgsector. ### Waarom is dit zo belangrijk? Nederlandse ziekenhuizen en zorginstellingen zijn grootverbruikers van materialen. Denk aan wegwerphandschoenen, infuussets, verpakkingsmateriaal en medische apparatuur. Veel van die spullen zijn gemaakt van grondstoffen die schaars worden of waarvan de winning schadelijk is voor het milieu. Door slimmer te gebruiken en te recyclen, kunnen we jaarlijks honderden miljoenen euro's besparen. En dat geld kan dan weer naar waar het echt nodig is: betere zorg voor ouderen en andere patiënten. ### Vijf voorbeelden van slim grondstofgebruik in de zorg Hier zijn de vijf ideeën die Zorgvisie noemt, maar ik voeg er wat extra context aan toe zodat je precies begrijpt hoe dit werkt. #### 1. Herbruikbare beschermende kleding In veel ziekenhuizen worden wegwerpjassen en -mutsen gebruikt. Die zijn na één keer dragen afval. Maar er zijn nu herbruikbare varianten die gewassen en gesteriliseerd kunnen worden. Ze gaan honderden wasbeurten mee. Besparing? Tot wel 80 procent op materiaalkosten. #### 2. Infuuszakken en -sets recyclen Infuuszakken zijn vaak gemaakt van PVC, een plastic dat lastig te recyclen is. Toch zijn er initiatieven die deze zakken inzamelen en verwerken tot nieuwe producten, zoals tuinslangen of bouwmaterialen. Het kost wat logistiek, maar het scheelt bergen afval. #### 3. Minder verpakkingsafval Medische producten worden vaak dubbel of driedubbel verpakt. Soms is dat nodig voor steriliteit, maar vaak niet. Door kritisch te kijken naar verpakkingen kunnen ziekenhuizen hun afvalberg met 30 procent verminderen. #### 4. Elektronische apparaten repareren in plaats van weggooien In plaats van een kapotte bloeddrukmeter of infuuspomp weg te gooien, kunnen ze worden gerepareerd. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk gebeurt het te weinig. Ziekenhuizen hebben vaak contracten die vervanging goedkoper maken dan reparatie. Gelukkig verandert dat langzaam. #### 5. Grondstoffen uit afvalwater halen Ja, je leest het goed. Uit het afvalwater van ziekenhuizen kunnen waardevolle grondstoffen worden gewonnen, zoals fosfaten en metalen. Dit klinkt futuristisch, maar het gebeurt al op kleine schaal. Het kan een flinke impact hebben op de circulaire economie in de zorg. ### Wat betekent dit voor jou als professional? Als je werkt in de ouderenzorg of persoonsalarmering, dan weet je dat elke euro telt. Door slimmer om te gaan met materialen, kun je niet alleen kosten besparen, maar ook bijdragen aan een duurzamere wereld. Het mooie is: veel van deze oplossingen zijn al beschikbaar. Het vraagt alleen om een andere manier van denken en samenwerken. ### De rol van persoonsalarmering in duurzaamheid Ook in de wereld van persoonsalarmering zien we kansen. Denk aan oplaadbare alarmknoppen in plaats van wegwerpbatterijen, of apparaten die langer meegaan door modulair ontwerp. Het zijn kleine stappen, maar samen maken ze een groot verschil. ### Tot slot De lijst met kritieke grondstoffen van het kabinet is een wake-upcall. De zorgsector kan niet blijven doen alsof er oneindig veel materialen zijn. Door nu te investeren in slimme oplossingen, besparen we straks niet alleen geld, maar zorgen we ook dat de zorg toekomstbestendig blijft. En dat is uiteindelijk waar het om draait: goede zorg voor iedereen, nu en later.