Ziekenhuiszorg vastgelopen: Concentratie én spreiding stagneren

Margriet Bos · 2026-01-16

Het is een situatie waar we eigenlijk al langer bang voor waren, maar die nu echt realiteit wordt. De hervorming van onze ziekenhuiszorg loopt vast. En niet op één front, maar op twee cruciale punten tegelijk. Dat voelt een beetje alsof je auto in de sneeuw vast komt te zitten terwijl je ook nog eens lege batterijen hebt. Je komt gewoon niet vooruit. ### Waarom loopt de concentratie van complexe zorg vast? Die tweede tranche hoogcomplexe zorg? Die ligt de facto stil. Dat betekent dat speciale, ingewikkelde behandelingen niet daar komen waar ze het meest efficiënt kunnen worden uitgevoerd. We praten over zorg die echt gespecialiseerde teams en dure apparatuur nodig heeft. Het idee was om die te concentreren in minder, maar beter uitgeruste ziekenhuizen. Beter voor de kwaliteit, en vaak ook goedkoper op de lange termijn. Maar de praktijk blijkt weerbarstig. Er spelen allerlei belangen. Ziekenhuizen willen hun afdelingen niet kwijt. Regio's zijn bang om voorzieningen te verliezen. En de politiek? Die worstelt met ingewikkelde afwegingen. Het resultaat? We staan stil. En dat terwijl patiënten wél baat zouden hebben bij die betere, geconcentreerde expertise. ### De uitdaging van spreiding Aan de andere kant van het spectrum gaat het ook niet zoals gehoopt. De spreiding van eenvoudige, planbare zorg blijkt in de meeste regio's een vruchteloze exercitie. Dat zijn bijvoorbeeld routine-operaties of bepaalde controles. Die zouden juist vaker dicht bij huis, in kleinere ziekenhuizen of zelfs speciale behandelcentra, moeten kunnen. - Het kost meer tijd dan gepland - De samenwerking tussen grote en kleine ziekenhuizen blijkt ingewikkeld - Financiële prikkels werken soms tegen - Patiënten zijn soms gewend aan hun eigen ziekenhuis Het is frustrerend. Want dit deel van de hervorming zou juist voor meer gemak en toegankelijkheid moeten zorgen. Maar in plaats van vooruitgang, zien we vooral vertraging en getreuzel. ### Wat betekent dit voor de toekomst? We zitten dus in een rare spagaat. Aan de ene kant lukt het niet om de heel complexe zorg te concentreren. Aan de andere kant lukt het niet om de simpele zorg te spreiden. En tussendoor? Daar zitten de patiënten, die gewoon goede zorg nodig hebben, waar en wanneer ze die nodig hebben. Een oud-collega zei het ooit zo treffend: "Zorghervorming is als dansen in drijfzand. Hoe harder je je best doet, hoe dieper je wegzakt." Dat gevoel hebben veel mensen nu. We willen vooruit, maar het systeem lijkt zich tegen zichzelf te keren. ### Een weg vooruit? Misschien moeten we terug naar de tekentafel. Niet om alles overhoop te gooien, maar wel om realistischer te zijn. Misschien moeten we kleinere stappen zetten. Of regionaal meer verschillen accepteren. Wat wel duidelijk is: zo kan het niet blijven. De zorgkosten lopen op, de wachtlijsten groeien, en de mensen die het werk moeten doen raken uitgeput. Het gaat uiteindelijk niet om mooie plannen op papier. Het gaat om wat er daadwerkelijk bij de patiënt terechtkomt. En op dit moment staan we stil op twee fronten tegelijk. Dat is zorgelijk, en het vraagt om lef en nieuwe energie. Anders blijven we vastzitten in een patstelling waar niemand beter van wordt.