Waarom ziekenhuiszorg spreiden niet werkt: de harde les van Valentijn

Margriet Bos · 2026-08-17

De zorg in Nederland staat onder druk. Ziekenhuizen moeten steeds meer doen met minder middelen, en de discussie over concentratie versus spreiding van zorg is dan ook actueler dan ooit. Maar wat gebeurt er eigenlijk als je probeert om eenvoudige zorg te spreiden om het verlies aan hoogcomplexe zorg te compenseren? Het antwoord is misschien wel ontnuchterend: het lukt gewoon niet. Dat zegt Monique Valentijn, bestuursvoorzitter van het St. Antonius Ziekenhuis, in een openhartig interview. En haar uitspraak zet de hele sector aan het denken. ### De realiteit achter de cijfers In de regio Midden-Nederland is geprobeerd om de zorg anders te organiseren. Het idee was simpel: als je hoogcomplexe zorg concentreert in gespecialiseerde centra, dan kun je de eenvoudigere zorg juist spreiden over meerdere locaties. Zo zou de toegankelijkheid voor patiënten verbeteren, terwijl de kwaliteit van de complexe zorg omhoog zou gaan. Maar de praktijk bleek weerbarstig. Valentijn geeft toe dat de spreiding niet is gelukt. En dat heeft verstrekkende gevolgen. Want als je zorg concentreert, moeten patiënten vaak verder reizen. En als je zorg spreidt, dan moet je wel voldoende personeel en middelen hebben om dat waar te maken. En precies daar wringt de schoen. - Er is een tekort aan gespecialiseerd personeel - De financiering van ziekenhuizen is niet ingericht op dit soort verschuivingen - Patiënten hechten aan zorg dichtbij huis, maar willen ook de beste kwaliteit ### Transparantie: de gênante waarheid Wat Valentijn vooral dwarszit, is het gebrek aan transparantie over uitkomsten. "Ik vind het gênant dat we als ziekenhuizen zo lang doen over meer transparantie op uitkomsten," zegt ze. En ze heeft een punt. Want hoe kun je nu goede keuzes maken over waar je zorg laat uitvoeren, als je niet weet welke ziekenhuizen de beste resultaten behalen? Die transparantie is niet alleen belangrijk voor patiënten, maar ook voor de zorgverleners zelf. Alleen door openlijk te delen wat wel en niet werkt, kunnen we van elkaar leren en de zorg echt verbeteren. Het is opvallend dat juist een bestuursvoorzitter van een groot ziekenhuis dit hardop zegt. Het toont aan dat er binnen de zorg wel degelijk een urgentiebesef is, maar dat de uitvoering nog achterblijft. ### Wat betekent dit voor u? Als u of een naaste te maken heeft met ziekenhuiszorg, dan is dit nieuws belangrijk om te weten. Het betekent namelijk dat de zorg die u ontvangt, mogelijk niet altijd de meest optimale route is. Het betekent ook dat u als patiënt of mantelzorger een actieve rol moet spelen in het kiezen van de juiste zorg. Stel vragen. Vraag naar de ervaring van het ziekenhuis met uw specifieke aandoening. Vraag naar de uitkomsten. En wees niet bang om een second opinion te vragen. U heeft recht op goede zorg, en die krijgt u alleen als u zelf goed geïnformeerd bent. ### De toekomst van ziekenhuiszorg De uitspraak van Valentijn is een wake-upcall. Niet alleen voor ziekenhuisbestuurders, maar voor de hele zorgketen. We moeten anders gaan denken over hoe we zorg organiseren. Niet vanuit het perspectief van de instelling, maar vanuit het perspectief van de patiënt. Dat betekent dat we durf moeten tonen. Durf om anders te werken, durf om data te delen, en durf om keuzes te maken die niet altijd populair zijn. Want uiteindelijk gaat het erom dat iedereen in Nederland de zorg krijgt die hij of zij verdient. En dat kan alleen als we eerlijk zijn over wat werkt en wat niet. > "Alleen door openlijk te delen wat wel en niet werkt, kunnen we van elkaar leren en de zorg echt verbeteren." De komende jaren zullen cruciaal zijn. Ziekenhuizen moeten hun verantwoordelijkheid nemen, en dat begint met transparantie. Het is tijd om de hand in eigen boezem te steken en te bouwen aan een zorgsysteem dat toekomstbestendig is. Niet alleen voor nu, maar ook voor de generaties na ons.