Waarom ziekenhuiszorg spreiden niet werkt: de harde les van Valentijn

Margriet Bos · 2026-08-17

De zorg in Nederland staat onder druk. Dat weten we allemaal. Maar wat gebeurt er eigenlijk als ziekenhuizen besluiten om eenvoudige zorg te spreiden over meerdere locaties, in de hoop het verlies aan hoogcomplexe zorg te compenseren? Het antwoord is pijnlijk duidelijk in de regio Midden-Nederland: het is niet gelukt. Monique Valentijn, bestuursvoorzitter van het St. Antonius Ziekenhuis, is daar glashelder over. Ze zegt het zo: "Ik vind het gênant dat we als ziekenhuizen zo lang doen over meer transparantie op uitkomsten." Een uitspraak die je even laat nadenken. Want als zelfs een bestuurder van een groot ziekenhuis dit toegeeft, wat betekent dat dan voor de patiënt? ### De realiteit van zorgspreiding Het idee achter spreiding klinkt logisch. Haal de eenvoudige zorg weg uit de drukke, gespecialiseerde centra en verspreid het over kleinere locaties. Zo blijft er ruimte over voor de complexe zorg die levensreddend kan zijn. Maar de praktijk is weerbarstiger. In Midden-Nederland zien we nu dat deze strategie niet de verwachte voordelen oplevert. Sterker nog, het zorgt voor nieuwe uitdagingen: - Patiënten moeten vaker reizen voor relatief simpele behandelingen - De kwaliteit van zorg wordt niet beter door de spreiding - De druk op hoogcomplexe centra blijft hoog, ondanks de goede bedoelingen ### Transparantie als struikelblok Valentijn raakt met haar uitspraak een gevoelige snaar. Transparantie over uitkomsten is namelijk essentieel om goede keuzes te maken. Zowel voor ziekenhuizen als voor patiënten. Toch duurt het lang voordat die informatie beschikbaar is. Waarom is dat zo lastig? Het heeft te maken met verschillende factoren. Ziekenhuizen gebruiken verschillende systemen en definities. Daardoor is het vergelijken van resultaten een ware puzzel. En dan is er nog de angst: wat als onze cijfers tegenvallen? Dat maakt het lastig om open te zijn. ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor ouderen, die vaak afhankelijk zijn van toegankelijke zorg, is deze ontwikkeling zorgelijk. Zij zijn juist gebaat bij zorg dichtbij huis. Een persoonlijk alarm kan dan een uitkomst bieden, maar het vervangt natuurlijk geen ziekenhuisbezoek. Het is belangrijk dat ouderen en hun naasten zich realiseren dat de zorglandschap verandert. Niet altijd ten goede. Daarom is het verstandig om goed geïnformeerd te zijn over de mogelijkheden en beperkingen van zorg in jouw regio. ### De weg vooruit Wat moet er dan gebeuren? Volgens Valentijn is er vooral meer samenwerking nodig. Ziekenhuizen moeten gezamenlijk optrekken en eerlijk zijn over hun resultaten. Alleen dan kunnen we echt goede keuzes maken voor de toekomst van de zorg. Daarnaast is er aandacht nodig voor de menselijke maat. Zorg gaat niet alleen over cijfers en prestaties. Het gaat over mensen die geholpen worden op hun kwetsbaarste momenten. En dat vraagt om meer dan alleen een goed spreidingsplan. ### Conclusie De uitspraak van Monique Valentijn is een wake-upcall. Zorgspreiding is geen wondermiddel. Het vereist doordachte keuzes, transparante communicatie en vooral: lef om fouten toe te geven. Want alleen zo kunnen we de zorg in Nederland beter maken, voor iedereen. En dat begint met eerlijk kijken naar wat er nu echt speelt. Het is een les die verder reikt dan Midden-Nederland. Ook in andere regio's zullen ziekenhuizen voor dezelfde uitdagingen komen te staan. Laten we hopen dat ze de lessen van Valentijn ter harte nemen. Want de patiënt verdient beter.