Ziekenhuiszorg: concentratie zonder spreiding, wat betekent dat?

Margriet Bos · 2026-10-16

### De enquête van het Zorginstituut: veldpartijen aan het woord Het Zorginstituut heeft onlangs een onderzoek gepubliceerd naar de concentratie en spreiding van ziekenhuiszorg. De centrale vraag: moeten we eenvoudige ziekenhuiszorg blijven spreiden over meer locaties, of moeten we die juist concentreren? De veldpartijen – denk aan ziekenhuizen, zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties – zijn duidelijk kritisch. Zij vinden dat de verdere concentratie van hoogcomplexe zorg niet automatisch betekent dat eenvoudige zorg ook verspreid moet blijven. ### Waarom concentratie van hoogcomplexe zorg doorgaat Iedereen is het erover eens: hoogcomplexe zorg, zoals operaties bij zeldzame kanker of complexe hartchirurgie, kun je beter concentreren. Hoe vaker een ziekenhuis zulke ingrepen doet, hoe beter de uitkomsten. Denk aan een chirurg die jaarlijks tientallen van zulke operaties uitvoert versus eentje die er maar een paar doet. De kwaliteit gaat omhoog als je die zorg bij een paar gespecialiseerde centra onderbrengt. Daar is breed draagvlak voor. Maar dan komt de lastige vraag: wat gebeurt er met de eenvoudige zorg? Moet die ook meeverhuizen naar die grote centra, of kunnen we die juist dichtbij huis houden? Volgens de veldpartijen is dat geen automatisme. Zij pleiten voor een genuanceerde aanpak. ### Het dilemma: spreiding van eenvoudige zorg Eenvoudige ziekenhuiszorg – denk aan een liesbreukoperatie, staaroperatie of een simpele galblaasverwijdering – zou je juist wel willen spreiden. Patiënten hoeven dan niet ver te reizen en de druk op de grote centra neemt af. Maar er zit een addertje onder het gras: als je eenvoudige zorg te veel versnippert, kan de kwaliteit dalen. Bovendien kampen kleinere locaties vaak met personeelstekorten en lagere volumes, wat de kosten opdrijft. > “Concentreer waar het moet, spreid waar het kan. Maar doe dat niet blind: kijk naar kwaliteit, bereikbaarheid en betaalbaarheid.” – een veelgehoorde reactie uit het veld. ### Wat betekent dit voor de ouderenzorg en persoonsalarmering? De discussie over concentratie en spreiding raakt ook de ouderenzorg. Als ziekenhuiszorg verder wordt geconcentreerd, betekent dat soms langere reistijden voor ouderen. Dat maakt goede persoonsalarmering des te belangrijker. Een betrouwbaar persoonlijk alarm zorgt ervoor dat hulp snel ter plaatse is, ook als het dichtstbijzijnde ziekenhuis verder weg ligt. Voor professionals die zich bezighouden met persoonsalarmering voor senioren is het essentieel om deze ontwikkeling te volgen. ### Hoe nu verder? Het Zorginstituut zal de uitkomsten van de enquête gebruiken om advies uit te brengen aan het ministerie van Volksgezondheid. De komende maanden wordt duidelijk of de huidige spreiding van eenvoudige zorg blijft zoals die is, of dat er nieuwe kaders komen. Eén ding is zeker: de discussie is nog niet voorbij. En dat is maar goed ook, want het gaat om kwaliteit van zorg voor iedereen – dichtbij als het kan, gespecialiseerd als het moet.