Ziekenhuiszorg concentreren? Veldpartijen zeggen: niet zonder spreiding

Margriet Bos · 2026-10-16

Het Zorginstituut deed onderzoek naar hoe ziekenhuiszorg in Nederland geconcentreerd en gespreid zou moeten worden. De uitkomst? Veldpartijen zijn behoorlijk kritisch. En eerlijk gezegd snap ik dat wel. Want de centrale vraag is eigenlijk simpel: moet je eenvoudige ziekenhuiszorg ook gaan spreiden als je hoogcomplexe zorg verder concentreert? Of zeg je: laat die eenvoudige zorg lekker dichtbij? De meningen lopen flink uiteen. ### Waar gaat het precies over? Concentratie van zorg betekent dat je ingewikkelde behandelingen op minder plekken doet. Denk aan complexe operaties of zeldzame aandoeningen. Het idee erachter: hoe vaker een team iets doet, hoe beter ze erin worden. Logisch, toch? Maar spreiding is het tegenovergestelde. Dat gaat over basiszorg die juist wél in de buurt moet blijven. Een simpele ingreep of controle hoort niet uren reizen te kosten. En daar wringt de schoen. Als je hoogcomplexe zorg concentreert, wat gebeurt er dan met de rest? ### De kritiek van veldpartijen In het onderzoek geven verschillende partijen aan dat ze het geen goed idee vinden om eenvoudige ziekenhuiszorg zomaar mee te slepen in die beweging naar concentratie. Hun punt is helder: - Patiënten moeten voor basiszorg niet onnodig ver reizen - Kleine locaties dreigen te verdwijnen als alles naar grote centra gaat - De druk op de toch al volle ziekenhuizen wordt alleen maar groter - Toegankelijkheid komt in het gedrang, vooral buiten de Randstad Dat is nogal wat. Want wie weleens met een ouder familielid naar het ziekenhuis is geweest, weet hoe belangrijk nabijheid is. ### Even een pas op de plaats > "Concentreer wat beter moet, maar houd de basiszorg dichtbij. Anders verliezen we precies de mensen die het hardst zorg nodig hebben uit het oog." Die gedachte vat de kritiek eigenlijk goed samen. Het is geen pleidooi tegen kwaliteit. Het is een pleidooi voor balans. ### Wat betekent dit voor jou als professional? Stel je werkt in de zorg voor ouderen, of je hebt er dagelijks mee te maken. Dan raakt dit je direct. Want als eenvoudige ziekenhuiszorg verdwijnt uit de buurt, verandert er iets in hoe je cliënten begeleidt. Je moet verder vooruit plannen. Vervoer regelen. Familie inschakelen. En dat allemaal terwijl de zorgvraag niet kleiner wordt. Misschien nog wel belangrijker: het maakt de rol van persoonsalarmering alleen maar groter. Als hulp verder weg zit, is snel kunnen alarmeren geen luxe meer. Het is een eerste veiligheidsnet. ### Hoe nu verder? Het Zorginstituut heeft met dit onderzoek een belangrijk gesprek op gang gebracht. De bal ligt nu bij beleidsmakers en ziekenhuizen om keuzes te maken die niet alleen efficiënt zijn, maar ook menselijk. Want uiteindelijk draait het niet om spreadsheets of regiokaarten. Het draait om mensen die op tijd de juiste zorg moeten krijgen. Dichtbij als het kan, gespecialiseerd als het moet. En of dat lukt? Dat hangt af van hoe serieus er geluisterd wordt naar de partijen die dagelijks met de gevolgen te maken hebben.