Hoe één bestuurder het doktersbolwerk doorbrak én verpleegkundigen liet groeien

Margriet Bos · 2026-09-03

Het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en Utrecht stond jarenlang bekend als een plek waar de dokter het laatste woord had. Maar onder leiding van bestuurder Monique Valentijn is daar fundamenteel iets veranderd. Ze doorbrak het hiërarchische systeem door verpleegkundigen écht een stem te geven. Niet als symboolpolitiek, maar vanuit een diepe overtuiging: zorg wordt beter wanneer iedereen op zijn of haar plek mag schitteren. Valentijn zegt het zelf het mooist: “Vrouwen laten groeien tot hun potentieel vraagt om een andere aanpak.” En die aanpak blijkt te werken. Waar voorheen de artsen bepaalde wat er gebeurde op de werkvloer, is er nu ruimte voor gelijkwaardigheid. Dat klinkt misschien simpel, maar in de praktijk is het een kleine revolutie. ### Waarom hiërarchie in de zorg zo hardnekkig is Wie wel eens in een ziekenhuis heeft gewerkt, herkent het beeld: de chirurg die binnenkomt en de sfeer bepaalt. Verpleegkundigen die hun mond houden uit respect, of uit angst. Het is een cultuur die decennialang is ingesleten. Niet omdat mensen kwaadwillend zijn, maar omdat de structuur het nu eenmaal zo heeft gevormd. Valentijn zag dat dit niet alleen slecht was voor de medewerkers, maar ook voor de patiëntenzorg. Want wie durft er nog te zeggen dat een medicatiedosis niet klopt, als de hiërarchie bepaalt dat je zwijgt? Precies dat inzicht vormde de basis voor haar leiderschapsstijl.  ### De emancipatie van verpleegkundigen in de praktijk Wat betekent die emancipatie nu concreet? Het gaat verder dan een gezellig praatje bij de koffieautomaat. Binnen het St. Antonius zien we een paar duidelijke verschuivingen: - Verpleegkundigen zitten standaard aan tafel bij belangrijke beleidsbeslissingen - Er is ruimte voor eigen initiatief op de afdeling, zonder eerst langs drie managers te moeten - Opleiding en doorgroeimogelijkheden worden actief gestimuleerd, ook voor zij-instromers - Er wordt niet meer gekeken naar functie, maar naar kennis en ervaring Die veranderingen lijken logisch, maar vergen moed. Vooral omdat niet iedereen zit te wachten op een nieuwe manier van werken. Artsen die gewend waren aan hun positie moesten wennen aan het idee dat een verpleegkundige hen mag tegenspreken. ### Nederigheid als leiderschapskwaliteit Valentijn noemt het zelf nederigheid. En dat is misschien wel de kern van haar succes. Leiderschap draait volgens haar niet om het tonen van macht, maar om het creëren van ruimte voor anderen. Het klinkt bijna tegenstrijdig in een wereld waarin bestuurders vaak worden beoordeeld op hun daadkracht. Toch bewijst de praktijk haar gelijk. Wanneer mensen zich gehoord voelen, gaan ze beter presteren. Ze durven fouten toe te geven, vragen te stellen en met nieuwe ideeën te komen. Dat komt de patiëntenzorg direct ten goede, maar het maakt het werk ook gewoon een stuk leuker. > "Leiderschap vraagt om nederigheid. Het gaat er niet om dat jij gelijk hebt, maar dat we samen het beste resultaat behalen." – Monique Valentijn ### Wat wij kunnen leren van deze aanpak Niet iedereen leidt een ziekenhuis, maar we hebben allemaal te maken met vormen van hiërarchie. Of dat nu op het werk is, in een vereniging of thuis. De aanpak van Valentijn biedt een mooie spiegel: durf je de controle los te laten? Durf je anderen te laten groeien, ook als dat betekent dat zij soms beter weten dan jij? De zorgsector is volop in beweging. Met de toenemende druk op zorgpersoneel is het essentieel dat we medewerkers waarderen en ontwikkelen. Niet alleen omdat het goed voelt, maar omdat het noodzakelijk is voor de toekomst van onze zorg. Valentijn laat zien dat het kan, stap voor stap, met geduld en met lef. Haar verhaal inspireert niet alleen binnen de muren van het ziekenhuis. Het is een les voor elke organisatie die worstelt met oude structuren en nieuwe ambities. Soms moet je eerst het bolwerk doorbreken, voordat je de ruimte kunt creëren waar mensen écht tot bloei komen.