Hoe een ziekenhuisbestuurder de hiërarchie doorbrak

Margriet Bos · 2026-09-03

Stel je voor: een ziekenhuis waar de artsen altijd het laatste woord hebben. Een klassieke hiërarchie, stevig als beton. In het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en Utrecht was dat jarenlang de realiteit. Totdat Monique Valentijn, de bestuurder, besloot dat het anders moest. Haar aanpak? De emancipatie van verpleegkundigen centraal stellen. Het doorbreken van dat doktersbolwerk was geen kwestie van een machtsstrijd, maar van een andere mindset. “Vrouwen laten groeien tot hun potentieel vraagt om een andere aanpak,” zei ze. En die woorden bleken geen loze kreet. ### Waarom een andere aanpak nodig was Het probleem was eigenlijk heel simpel. Het talent en de expertise van verpleegkundigen, een beroepsgroep waarin vrouwen sterk vertegenwoordigd zijn, kwamen niet volledig tot hun recht. Ze stonden vaak in de schaduw van medisch specialisten. Hun observaties, hun dagelijkse contact met patiënten, hun klinische blik – het werd niet altijd even serieus genomen in de besluitvorming. Valentijn zag dat als een gemiste kans. Voor de patiëntveiligheid, voor de kwaliteit van zorg, en voor het welzijn van het team. Ze begreep dat leiderschap in zo'n situatie niet gaat om harder roepen, maar om beter luisteren. ### De kern van nederig leiderschap “Leiderschap vraagt om nederigheid,” is een uitspraak die Valentijn typeert. Wat bedoelt ze daarmee? In de praktijk komt het hierop neer: - **Ruimte maken voor anderen:** Het erkennen dat je niet alle wijsheid in pacht hebt. Dat de beste ideeën vaak van de werkvloer komen. - **Macht delen:** Het durven loslaten van controle en verantwoordelijkheid decentraliseren. - **Dienen in plaats van commanderen:** Je rol zien als facilitator die teams ondersteunt om excellent te presteren. Het doorbreken van de hiërarchie was dus geen revolutie met veel kabaal. Het was een stille verschuiving. Meer een evolutie. Verpleegkundigen kregen een prominentere stem in multidisciplinaire overleggen. Hun advies woog zwaarder mee in behandelplannen. Hun professionele ontwikkeling kreeg prioriteit. ### Het resultaat: groei tot potentieel De transformatie leverde concrete dingen op. Een cultuur waar mensen zich gehoord voelen, is een cultuur waar mensen beter presteren. De samenwerking tussen artsen en verpleegkundigen verbeterde aanzienlijk, omdat het meer een partnerschap werd dan een hiërarchische relatie. Patiënten merkten het ook. De zorg werd meer coherent, omdat alle disciplines vanaf het begin beter op één lijn zaten. Fouten werden sneller gesignaleerd en besproken, omdat mensen niet meer bang hoefden te zijn om iets te zeggen. Het mooie is: door verpleegkundigen te empoweren, empowerde Valentijn indirect het hele ziekenhuis. Het toont aan dat leiderschap niet gaat over de grootste stem hebben, maar over het creëren van een omgeving waar iedereens stem ertoe doet. ### De les voor andere organisaties De aanpak van het St. Antonius Ziekenhuis is een blauwdruk voor elke organisatie die vastzit in starre structuren. Of het nu in de zorg is, het onderwijs of het bedrijfsleven. De principes blijven hetzelfde. Echte verandering begint niet met een nieuwe orgchart. Het begint met een andere houding aan de top. Met de moed om te vragen: “Hoe kunnen we jou laten schitteren?” in plaats van te zeggen: “Dit is hoe het moet.” Valentijns verhaal is er een van doorzettingsvermogen en vertrouwen. Het bewijst dat je een cultuur van jaren kunt kantelen, niet door kracht, maar door ruimte te geven. Dat is de essentie van nederig leiderschap. En het is precies wat nodig was om een doktersbolwerk te veranderen in een modern, wendbaar ziekenhuis waar teamwork echt voorop staat.