Hoe een ziekenhuisbestuurder de macht van artsen doorbrak

Margriet Bos · 2026-09-03

Soms gebeuren er dingen in de zorg die je niet direct verwacht. Zoals een ziekenhuisbestuurder die het eeuwenoude hiërarchische systeem op zijn kop zet. Monique Valentijn, bestuurder van het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en Utrecht, deed precies dat. En het begon allemaal met een simpel maar krachtig idee: de emancipatie van verpleegkundigen. We kennen het allemaal wel, dat traditionele beeld. De arts als onbetwiste leider, de verpleegkundige die vooral uitvoert. Valentijn zag dat dit systeem niet alleen verouderd was, maar ook talent weghield bij het bed. Ze noemt het zelf 'het doktersbolwerk doorbreken'. En dat is precies wat ze deed. ### Waarom het oude systeem niet meer werkt Laten we even eerlijk zijn. De zorg verandert in een rap tempo. De vraag neemt toe, de complexiteit groeit, en de personeelstekorten zijn enorm. In zo'n situatie kun je het je niet veroorloven om 50% van je team - vaak vrouwen - niet volledig tot hun recht te laten komen. Valentijn zag dit scherp: "Vrouwen laten groeien tot hun potentieel vraagt om een andere aanpak." En die andere aanpak? Die begint met erkennen dat verpleegkundigen vaak het beste zicht hebben op wat patiënten nodig hebben. Zij staan immers het dichtst bij de zorgvrager. Door hun expertise serieus te nemen, ontstaat er ruimte voor betere zorg. En voor meer werkplezier. ### De praktijk: hoe ziet dat eruit? In het St. Antonius Ziekenhuis betekent dit concreet dat verpleegkundigen meer verantwoordelijkheid krijgen. Ze denken mee over behandelplannen, hebben een stem in multidisciplinaire overleggen, en krijgen ruimte voor ontwikkeling. Het is geen revolutie met veel bombarie, maar een gestage verschuiving. - Verpleegkundigen krijgen meer zeggenschap in patiëntenzorg - Er is ruimte voor bijscholing en specialisatie - De communicatie tussen artsen en verpleging wordt gelijkwaardiger - Talent wordt herkend en benut, ongeacht functietitel Valentijn benadrukt dat dit niet betekent dat artsen minder belangrijk worden. Integendeel. Het gaat om samenwerking waarin ieders expertise telt. "Leiderschap vraagt om nederigheid," zegt ze. En dat betekent: erkennen dat je niet alles zelf weet of kunt. ### De resultaten die tellen Wat levert dit op? Dat is natuurlijk waar het om draait. Patiënten merken het verschil in zorg die meer op hun behoeften is afgestemd. Verpleegkundigen voelen zich gewaardeerd en blijven langer werken in het vak. En artsen ervaren dat ze niet langer alles alleen hoeven te dragen. Het mooie is: deze aanpak kost geen extra geld. Sterker nog, het kan kosten besparen door betere zorg en minder uitval. Het vraagt wel iets anders: lef om te veranderen. En het vertrouwen dat professionals het beste willen voor hun patiënten. ### Voor wie werkt deze aanpak? Je zou kunnen denken: dit is alleen voor grote ziekenhuizen. Maar dat klopt niet. De principes van gelijkwaardige samenwerking en talentontwikkeling werken overal. Of je nu in een klein zorgcentrum werkt of in een academisch ziekenhuis. De kern blijft hetzelfde: mensen laten groeien tot hun potentieel. Valentijn's verhaal toont iets belangrijks. Verandering in de zorg begint niet bij protocollen of systemen. Het begint bij de manier waarop we met elkaar omgaan. Bij het erkennen van ieders waarde. En bij de moed om vastgeroeste patronen los te laten. Dat is misschien wel de grootste les hier. Goede zorg gaat niet over hiërarchie, maar over samenwerking. Over luisteren naar degene die het dichtst bij de patiënt staat. En over leiderschap dat ruimte geeft in plaats van alles wil controleren. In een tijd waarin de zorg onder druk staat, zijn dit precies de verhalen die we nodig hebben. Verhalen van mensen die het anders durven doen. Die geloven in de kracht van hun team. En die laten zien dat verandering mogelijk is, als je maar begint bij wat echt belangrijk is: de mens achter de professional.