Winstuitkeringsverbod in de Zorg: Streng Toezicht of een Papieren Tijger?

Margriet Bos · 2026-09-10

Het winstuitkeringsverbod in de zorgsector is een onderwerp dat vaak stof doet opwaaien. Maar wat blijkt? Het verbod geldt slechts voor een beperkt deel van de zorg: de medisch-specialistische zorg en de intramurale Wlz-zorg. Voor de rest van de sector bestaat er geen verbod. En zelfs binnen dat beperkte gebied is er een eenvoudige manier om het te omzeilen. ### Wat houdt het winstuitkeringsverbod precies in? Het winstuitkeringsverbod betekent dat zorginstellingen in bepaalde sectoren geen winst mogen uitkeren aan aandeelhouders of eigenaren. Het idee hierachter is dat zorg geen commercieel product is en dat winstmaximalisatie de kwaliteit van zorg kan schaden. Toch is de reikwijdte van dit verbod beperkt. Alleen medisch-specialistische zorg (denk aan ziekenhuizen) en intramurale Wlz-zorg (langdurige zorg in een instelling) vallen eronder. Andere zorgvormen, zoals huisartsenzorg, geestelijke gezondheidszorg of thuiszorg, vallen buiten het verbod. ### De onderaannemingsstructuur: een maas in de wet Wat veel mensen niet weten, is dat het verbod juridisch gezien eenvoudig te omzeilen is. Hoe? Door gebruik te maken van een onderaannemingsstructuur. Een zorginstelling besteedt dan bepaalde diensten uit aan een onderaannemer. Die onderaannemer mag wél winst uitkeren. Op die manier kan een zorginstelling indirect toch winst genereren, zonder het verbod te overtreden. Dit is volledig juridisch toelaatbaar. > “Voor wie dat wil, geldt dus geen winstuitkeringsverbod.” ### Waarom is dit relevant voor de ouderenzorg? In de ouderenzorg, waar persoonlijke alarmering en veiligheid essentieel zijn, kan dit een verschil maken. Stel je voor: een oudere woont zelfstandig en wil een persoonlijk alarmsysteem aanschaffen. De zorginstelling die dit levert, valt misschien niet onder het winstuitkeringsverbod. Dat betekent dat er winst gemaakt mag worden. Is dat erg? Niet per se. Het kan leiden tot meer innovatie en betere technologieën, zoals geavanceerde sensoren of GPS-trackers. Maar het roept ook vragen op over betaalbaarheid en toegankelijkheid. ### De keerzijde: commerciële belangen versus zorgkwaliteit Wanneer winst een rol speelt, bestaat het risico dat commerciële belangen prevaleren boven de kwaliteit van zorg. In de ouderenzorg is dat een gevoelig punt. Ouderen zijn vaak kwetsbaar en afhankelijk van de zorg die ze krijgen. Als een instelling winst moet maken, kan er druk ontstaan om te bezuinigen op personeel of materiaal. Dat kan ten koste gaan van de veiligheid. Denk aan alarmsystemen die niet goed werken of te langzaam reageren. ### Hoe zit het met toezicht? De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de kwaliteit van zorg. Maar het winstuitkeringsverbod valt onder de verantwoordelijkheid van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). De NZa controleert of instellingen zich aan de regels houden. Toch blijkt handhaving lastig, vooral omdat onderaannemingsconstructies moeilijk te doorgronden zijn. Het vergt diepgaand onderzoek om te achterhalen of er sprake is van verkapte winstuitkering. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Er gaan stemmen op om het winstuitkeringsverbod uit te breiden naar de hele zorgsector. Voorstanders zeggen dat dit eerlijker is en de kwaliteit ten goede komt. Tegenstanders vrezen dat het innovatie remt en investeringen ontmoedigt. Feit is dat het huidige verbod slechts een klein deel van de zorg raakt en dat het omzeilen ervan betrekkelijk eenvoudig is. Voor professionals in de ouderenzorg is het belangrijk om op de hoogte te blijven van deze ontwikkelingen. ### Conclusie Het winstuitkeringsverbod is geen waterdichte muur. Het geldt voor een beperkt deel van de zorg en is te omzeilen via onderaanneming. Voor de ouderenzorg betekent dit dat commerciële prikkels een rol kunnen spelen, met alle gevolgen van dien. Als professional is het zaak om kritisch te blijven kijken naar de structuur van zorgorganisaties en de kwaliteit van zorg die zij leveren. Alleen zo kun je ervoor zorgen dat ouderen veilig en goed verzorgd blijven.