Winstuitkeringsverbod in de zorg: Hoe streng is het echt?

Margriet Bos · 2026-09-10

Het winstuitkeringsverbod in de zorg is een onderwerp dat vaak verkeerd wordt begrepen. Veel mensen denken dat het voor de hele zorgsector geldt, maar niets is minder waar. Het verbod is alleen van toepassing op een beperkt deel: de medisch-specialistische zorg en de intramurale Wlz-zorg. Voor de rest van de sector bestaat er geen wettelijke beperking op winstuitkering. ### Waar geldt het verbod wel? Het winstuitkeringsverbod is dus specifiek gericht op twee segmenten: - Medisch-specialistische zorg: dit omvat ziekenhuizen en specialistenpraktijken. - Intramurale Wlz-zorg: dit betreft zorg aan mensen die permanent in een instelling verblijven, zoals verpleeghuizen. Buiten deze gebieden, zoals in de huisartsenzorg, geestelijke gezondheidszorg (ggz), en thuiszorg, mogen instellingen in principe winst uitkeren aan hun eigenaren of aandeelhouders. Dat verrast veel mensen, maar het is de juridische realiteit. ### De onderaannemingsconstructie: een maas in de wet Zelfs binnen de sectoren waar het verbod geldt, is er een eenvoudige manier om het te omzeilen. Door gebruik te maken van een onderaannemingsstructuur kan een zorginstelling het verbod juridisch gezien passeren. Hoe werkt dat? Stel, een ziekenhuis besteedt een deel van zijn diensten uit aan een commerciële partner. Die partner is dan geen zorginstelling in de zin van de wet, en mag dus wel winst uitkeren. Het ziekenhuis betaalt voor de diensten, en de commerciële partner keert winst uit aan zijn aandeelhouders. Op die manier stroomt er toch geld naar investeerders, zonder dat het verbod wordt overtreden. Dit is volkomen legaal. De wet biedt deze ruimte, en zolang er geen misbruik is, grijpt de overheid niet in. Critici noemen het een 'maas in de wet', voorstanders zien het als een pragmatische oplossing om kapitaal aan te trekken. ### Waarom is dit belangrijk? Het debat over winst in de zorg draait om meer dan alleen geld. Het gaat over de vraag of commerciële prikkels samengaan met goede zorg. Enerzijds kan winstuitkering investeerders aantrekken en innovatie stimuleren. Anderzijds bestaat de angst dat winstmaximalisatie ten koste gaat van de kwaliteit of toegankelijkheid van zorg. De huidige situatie is dus een lappendeken: sommige delen van de zorg zijn streng gereguleerd, andere niet. En zelfs binnen de gereguleerde delen bestaan er legale routes om het verbod te omzeilen. Dat roept de vraag op of het verbod nog wel effectief is. > "Het winstuitkeringsverbod is als een paraplu met gaten: je blijft droog zolang je eronder blijft, maar bij een beetje wind word je alsnog nat." ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor zorgbestuurders en investeerders is het essentieel om te weten waar ze staan. Als je actief bent in de medisch-specialistische of intramurale Wlz-zorg, dan heb je te maken met het verbod. Maar je kunt dus kiezen voor een structuur met onderaanneming om toch winst uit te keren. Dat vraagt wel om zorgvuldige juridische planning. Voor beleidsmakers is de vraag of deze situatie wenselijk is. Wil men het verbod handhaven, dan zal de wetgeving moeten worden aangescherpt om onderaannemingsconstructies aan banden te leggen. Wil men meer ruimte voor commercie, dan zou het verbod kunnen worden afgeschaft of versoepeld. ### Conclusie Het winstuitkeringsverbod in de zorg is geen absolute barrière. Het geldt slechts voor een deel van de sector en kan eenvoudig worden omzeild via een onderaannemingsstructuur. Voor wie winst wil uitkeren, zijn er dus mogelijkheden. Maar de discussie over de wenselijkheid hiervan blijft actueel. Uiteindelijk draait het om de balans tussen betaalbare, kwalitatieve zorg en de rol van commercie.