Winstuitkeringsverbod in de zorg: mythe of realiteit?

Margriet Bos · 2026-09-10

Het winstuitkeringsverbod in de zorg is een complex onderwerp. Veel mensen denken dat het voor de hele sector geldt, maar niets is minder waar. In werkelijkheid is het verbod alleen van toepassing op een beperkt deel van de zorg: de medisch-specialistische zorg en de intramurale Wlz-zorg. Voor andere zorgsectoren, zoals de huisartsenzorg, geestelijke gezondheidszorg (ggz) en farmacie, bestaat er geen wettelijk verbod op winstuitkering. Maar er is meer. Zelfs binnen de sectoren waar het verbod geldt, blijkt het eenvoudig te omzeilen. Door een onderaannemingsstructuur te gebruiken, kunnen zorgaanbieders het verbod juridisch gezien passeren. Dit betekent dat voor wie dat wil, er in de praktijk geen winstuitkeringsverbod geldt. Hoe zit dat precies? ### Wat houdt het winstuitkeringsverbod in? Het winstuitkeringsverbod is in het leven geroepen om ervoor te zorgen dat geld dat bestemd is voor zorg, ook daadwerkelijk aan zorg wordt besteed. Het idee is dat winstuitkering aan aandeelhouders of investeerders ten koste gaat van de kwaliteit van zorg. Daarom mogen zorginstellingen in bepaalde sectoren geen winst uitkeren aan hun eigenaren. Toch kleven er de nodige haken en ogen aan dit verbod. Het is namelijk niet zo zwart-wit als het lijkt. De wetgeving is beperkt tot specifieke delen van de zorg, en de handhaving ervan is niet waterdicht. ### De beperkte reikwijdte van het verbod Het winstuitkeringsverbod geldt dus alleen voor: - Medisch-specialistische zorg (denk aan ziekenhuizen en specialistenpraktijken) - Intramurale Wlz-zorg (zorg met verblijf in een instelling, zoals verpleeghuizen) Voor andere zorgvormen, zoals de eerstelijnszorg, geestelijke gezondheidszorg, en farmacie, geldt geen wettelijk verbod. Dit betekent dat commerciële partijen in die sectoren vrij zijn om winst uit te keren. Dit roept de vraag op of het verbod in de huidige vorm nog wel zinvol is. ### De onderaannemingsconstructie: een maas in de wet Zelfs binnen de sectoren waar het verbod geldt, is er een eenvoudige manier om het te omzeilen: de onderaannemingsstructuur. Hierbij besteedt een zorginstelling bepaalde taken uit aan een onderaannemer. Deze onderaannemer is vaak een commerciële partij die geen winstuitkeringsverbod kent. Op die manier kan de zorginstelling toch winst genereren, zij het indirect. Juridisch gezien is dit toegestaan. De wet biedt namelijk geen duidelijkheid over hoe om te gaan met dergelijke constructies. Hierdoor ontstaat een grijs gebied waarin veel mogelijk is. Voor zorgaanbieders die winst willen uitkeren, is dit een uitgelezen kans. ### Wat betekent dit voor de zorgsector? Deze situatie roept vragen op over de effectiviteit van het winstuitkeringsverbod. Als het zo eenvoudig te omzeilen is, wat is dan nog de toegevoegde waarde? Critici stellen dat het verbod vooral een symbolische functie heeft en niet daadwerkelijk bijdraagt aan het tegengaan van commercialisering in de zorg. Bovendien kan het verbod leiden tot oneerlijke concurrentie. Zorgaanbieders die zich aan het verbod houden, hebben een nadeel ten opzichte van partijen die via constructies toch winst uitkeren. Dit kan de kwaliteit van zorg onder druk zetten. ### Conclusie Het winstuitkeringsverbod in de zorg is beperkt van toepassing en eenvoudig te omzeilen. Voor professionals in de zorgsector is het belangrijk om op de hoogte te zijn van deze regelgeving en de mogelijke constructies. Alleen zo kun je weloverwogen beslissingen nemen en inspelen op de veranderende zorgmarkt. > “Het is tijd om het debat over winstuitkering in de zorg opnieuw te voeren. De huidige regels zijn achterhaald en werken niet zoals bedoeld.” – Aldus een betrokken zorgprofessional. Wil je meer weten over de juridische aspecten van winstuitkering in de zorg? Raadpleeg dan een specialist op dit gebied.