Winstuitkering in de Zorg: Waarom het Verbod Vaak Omzeild Wordt

Margriet Bos · 2026-09-10

Het winstuitkeringsverbod in de zorg is een onderwerp dat vaak verkeerd begrepen wordt. Veel mensen denken dat het voor de hele zorgsector geldt, maar niets is minder waar. Het verbod is alleen van toepassing op een beperkt deel: de medisch-specialistische zorg en de intramurale Wlz-zorg. Voor andere zorgsectoren, zoals de huisartsenzorg, geestelijke gezondheidszorg of ouderenzorg buiten een instelling, geldt dit verbod helemaal niet. Dat betekent dat zorgaanbieders daar vrij zijn om winst uit te keren aan investeerders of eigenaren. Maar er is meer aan de hand. Zelfs binnen de sectoren waar het verbod wel geldt, blijkt het in de praktijk eenvoudig te omzeilen. Hoe? Door gebruik te maken van een onderaannemingsstructuur. Een zorginstelling besteedt dan bepaalde diensten uit aan een onderaannemer. Die onderaannemer is vaak een commerciële partij die wel winst mag uitkeren. Op die manier stroomt er indirect toch geld naar investeerders, zonder dat het verbod wordt overtreden. Juridisch is dit toegestaan, zolang de constructie zorgvuldig wordt opgezet. ### Waarom is dit relevant? Voor professionals in de zorg, zoals beleidsmakers, bestuurders en toezichthouders, is het belangrijk om te weten dat het winstuitkeringsverbod niet waterdicht is. Het kan namelijk leiden tot oneerlijke concurrentie of verschuiving van geldstromen. Als een deel van de zorg wel winst mag maken en een ander deel niet, ontstaat er een ongelijk speelveld. Bovendien kan het de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg beïnvloeden als commerciële belangen de overhand krijgen. Aan de andere kant zijn er ook argumenten vóór het toestaan van winstuitkering. Het kan zorgen voor meer investeringen en innovatie in de zorg. Denk aan nieuwe technologieën voor persoonsalarmering of domotica voor senioren. Zonder winstprikkel blijven zulke ontwikkelingen soms liggen. De discussie is dus genuanceerd. ### Hoe zit het met de handhaving? De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de naleving van het winstuitkeringsverbod. Maar de handhaving is lastig, vooral bij complexe onderaannemingsconstructies. De IGJ kijkt naar de feitelijke situatie: wie heeft de zeggenschap, waar gaat het geld naartoe? Als blijkt dat er toch winst wordt uitgekeerd in strijd met de wet, kunnen er boetes of andere maatregelen volgen. Toch is het aantal handhavingszaken beperkt. > “Het verbod is een papieren tijger als je het niet goed handhaaft,” zegt een anonieme zorgbestuurder. “Iedereen weet dat je met een slimme constructie onder de regels uit kunt komen.” ### Wat betekent dit voor de ouderenzorg? Voor de ouderenzorg, en dan vooral voor aanbieders van persoonsalarmering, is het goed om te beseffen dat zij vaak niet onder het verbod vallen. Veel ouderen wonen zelfstandig en maken gebruik van particuliere alarmdiensten. Die markt is volledig commercieel. Aanbieders mogen daar dus winst maken. Dat verklaart ook waarom er zoveel verschillende persoonlijke alarmsystemen te koop zijn, van eenvoudige knoppenzenders tot geavanceerde GPS-trackers. Als professional in de zorg is het belangrijk om te weten welke regels gelden voor jouw organisatie. Valt jouw instelling onder het winstuitkeringsverbod? Zo ja, hoe zorg je dan dat je niet per ongeluk in een constructie terechtkomt die als ongeoorloofde winstuitkering wordt gezien? Het loont om hier juridisch advies over in te winnen. ### Conclusie Het winstuitkeringsverbod in de zorg is geen absolute regel. Het geldt slechts voor een deel van de sector en kan worden omzeild via onderaanneming. Voor beleidsmakers en zorgprofessionals is het essentieel om de nuances te kennen. Alleen zo kun je weloverwogen beslissingen nemen en bijdragen aan een transparante en eerlijke zorgmarkt.