Winstuitkering in de zorg: waarom het verbod slechts een papieren tijger is

Margriet Bos · 2026-09-10

Het winstuitkeringsverbod in de zorg is een onderwerp dat vaak verkeerd wordt begrepen. Veel mensen denken dat het voor de hele sector geldt, maar niets is minder waar. Het verbod is alleen van toepassing op een specifiek deel: de medisch-specialistische zorg en de intramurale Wlz-zorg. Voor andere zorgsectoren, zoals de huisartsenzorg, de geestelijke gezondheidszorg of de thuiszorg, bestaat er geen wettelijk verbod op winstuitkering. Dat betekent dat commerciële partijen daar vrij winst kunnen maken en uitkeren aan aandeelhouders. Maar er is meer aan de hand. Zelfs binnen de sectoren waar het verbod wel geldt, blijkt het eenvoudig te omzeilen. Hoe? Door gebruik te maken van een onderaannemingsstructuur. Een zorginstelling kan bijvoorbeeld een deel van de zorg uitbesteden aan een onderaannemer. Die onderaannemer is vaak een commerciële partij die geen winstuitkeringsverbod kent. Zo kan de instelling indirect toch winst genereren, zonder de wet te overtreden. Juridisch is dit toegestaan, zolang de constructie zorgvuldig wordt opgezet. ### Waarom dit problematisch is Critici wijzen erop dat hierdoor het verbod zijn doel voorbijschiet. Het oorspronkelijke idee was dat zorginstellingen geen winst mogen maken omdat zorg geen handelswaar is. Maar als het zo makkelijk te omzeilen is, blijft er van dat principe weinig over. Patiënten en belastingbetalers betalen de rekening, terwijl investeerders kunnen profiteren. Bovendien kan de kwaliteit van zorg onder druk komen te staan als winstmaximalisatie de boventoon voert. Aan de andere kant zijn er ook voordelen. Onderaanneming kan leiden tot efficiëntie en innovatie. Kleine zorgaanbieders kunnen zich richten op hun kernactiviteiten en specialistische taken uitbesteden. Dat kan de kwaliteit ten goede komen. Toch blijft de vraag: is het wenselijk dat winst een rol speelt in de zorg? En zo ja, onder welke voorwaarden? ### De cijfers op een rij - Het winstuitkeringsverbod geldt alleen voor medisch-specialistische en intramurale Wlz-zorg. - In alle andere zorgsectoren is winstuitkering toegestaan. - Via onderaanneming kan het verbod juridisch worden omzeild. - Er is geen eenduidig toezicht op deze constructies. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor zorgbestuurders en beleidsmakers is het belangrijk om te beseffen dat het verbod niet waterdicht is. Als de overheid echt wil dat winst geen rol speelt in de zorg, zal ze bredere maatregelen moeten nemen. Denk aan strengere regels voor onderaanneming of een algeheel verbod op winstuitkering in alle zorgsectoren. Maar dat roept weer andere vragen op: remt dat innovatie? Jaagt het investeerders weg? En wie gaat dat betalen? Kortom, het winstuitkeringsverbod is een papieren tijger. Het bestaat, maar het heeft weinig tanden. Voor wie goed oplet, is er altijd een weg omheen. Dat is misschien wel de belangrijkste les.