Welzijn vvt-medewerkers: de les die de pandemie ons leerde

Margriet Bos · 2026-09-08

Bijna één op de vijf verpleeghuismedewerkers kampte tijdens de covidperiode met burn-out- of depressieve symptomen. Dat cijfer komt uit het promotieonderzoek van Ylse van Dijk. Zij onderzocht wat de ouderenzorg kan leren van de pandemie als het gaat om werkomstandigheden en mentale gezondheid. Even op je in laten werken: één op de vijf. In een team van tien collega's zijn dat er twee die worstelen met hun mentale gezondheid. Dat is geen incident, dat is een patroon. En patronen kun je aanpakken. ### Waarom dit onderzoek juist nu relevant is De coronajaren voelden voor veel zorgmedewerkers als een achtbaan zonder einde. Extra diensten, beschermende kleding, angst om zelf ziek te worden of anderen te besmetten. De druk was enorm. Maar volgens Van Dijk was het probleem niet alleen de pandemie zelf. Het waren vooral de omstandigheden waarin mensen moesten werken. Denk aan: - Weinig invloed op je eigen rooster - Structureel te weinig personeel op de afdeling - Onvoldoende tijd om echt contact te maken met bewoners - Het gevoel er alleen voor te staan bij moeilijke beslissingen Die factoren bestonden vaak al vóór covid. De pandemie maakte ze alleen pijnlijk zichtbaar. ### Wat de ouderenzorg hiervan kan leren Volgens Van Dijk is het welzijn van medewerkers net zo belangrijk als infectiebestrijding. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk wordt mentale ondersteuning nog te vaak gezien als iets extras. Iets voor als er tijd is. En die tijd komt er nooit. Toch zijn er concrete lessen te trekken. Bijvoorbeeld door medewerkers meer zeggenschap te geven over hun eigen werktijden. Of door structureel te vragen hoe het écht met iemand gaat, niet alleen via een jaarlijks functioneringsgesprek. > "Welzijn van vvt-medewerkers is net zo belangrijk als infectiebestrijding." – Ylse van Dijk Die uitspraak zet de toon. Het betekent dat je net zo serieus investeert in mentale weerbaarheid als in hygiëneprotocollen. Niet omdat het moet, maar omdat het werkt. ### Persoonlijk alarm als onderdeel van een veilige werkomgeving Er is nog een factor die vaak over het hoofd wordt gezien: veiligheid op de werkvloer. Als een medewerker zich onveilig voelt, vreet dat aan iemands energie. Persoonlijke alarmsystemen voor senioren – zoals een draagbare alarmknop – kunnen daar een rol in spelen. Ze geven bewoners meer zelfstandigheid en medewerkers meer rust. Want als een bewoner zelf hulp kan oproepen, hoeft een verzorgende niet constant op haar qui vive te zijn. Dat lijkt misschien een klein detail. Maar kleine verbeteringen in de dagelijkse gang van zaken kunnen een groot verschil maken voor het welzijn van het hele team. ### Van onderzoek naar dagelijkse praktijk Het onderzoek van Van Dijk is geen reden voor paniek. Het is een uitnodiging om anders te kijken naar hoe we de ouderenzorg organiseren. Begin klein. Vraag eens rond op de afdeling wat collega's echt nodig hebben. Vaak zijn het geen grote veranderingen, maar simpele aanpassingen die het verschil maken. Een team dat zich gehoord voelt, is een team dat beter voor anderen kan zorgen. En dat begint bij erkennen dat welzijn geen luxe is. Het is de basis.