Welzijn vvt-medewerkers: de les die de ouderenzorg nog moet leren

Margriet Bos · 2026-09-08

Bijna één op de vijf verpleeghuismedewerkers kampte tijdens de covidperiode met burn-outsymptomen of depressieve klachten. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Ylse van Dijk. Zij onderzocht wat de ouderenzorg kan leren van de covidpandemie als het gaat om werkomstandigheden en mentale gezondheid. En dat is nogal wat. Wat me meteen opvalt: we praten vaak over infectiepreventie, over beschermingsmiddelen en over protocollen. Logisch, want dat ging over leven en dood. Maar over hoe het écht met de mensen op de werkvloer ging, daar werd minder hardop over gesproken. Alsof het er nu eenmaal bij hoorde. Dat mag anders, vind ik. ### Waarom een op de vijf? Even stilstaan bij de cijfers Een op de vijf. Dat is geen uitzondering meer, dat is bijna de norm. Als je bedenkt dat verpleeegkundigen en verzorgenden in de vvt dag in dag uit voor onze ouderen zorgen, dan zou je verwachten dat hun welzijn net zo'n prioriteit krijgt als een infectieprotocol. Toch gebeurt dat lang niet altijd. Tijdens de pandemie kwamen er noodoplossingen, extra diensten en veel overuren. Begrijpelijk, maar de rekening werd betaald door de medewerkers zelf. Burn-outklachten, somberheid, slaapproblemen. Het zijn geen losse incidenten, het is een patroon. > "Welzijn van vvt-medewerkers is net zo belangrijk als infectiebestrijding." — Ylse van Dijk Die uitspraak raakt precies de kern. We zijn heel goed geworden in het beschermen van bewoners tegen virussen. Maar beschermen we onze medewerkers ook tegen uitputting? Dat is de vraag die dit onderzoek oproept. ### Wat de ouderenzorg kan leren Van Dijk onderzocht wat er tijdens de pandemie gebeurde en welke lessen daaruit te trekken zijn. Een paar dingen springen eruit: - **Structurele aandacht voor mentale gezondheid** is geen luxe. Het zou net zo vanzelfsprekend moeten zijn als een griepprik. - **Werkdruk en roosters** vragen om een eerlijke blik. Niet elke dienst kan worden opgevuld met goede wil. - **Leidinggevenden** spelen een sleutelrol. Zij zien als eerste wanneer iemand afhaakt, mits ze de ruimte krijgen om dat op te merken. - **Openheid** over mentale klachten moet normaal worden. Nu wordt er nog te vaak gezwegen uit angst om zwak over te komen. Dat laatste herken ik uit de praktijk. Mensen zeggen niet snel dat ze het niet meer trekken. Ze bijten op hun tanden, nemen nog een extra dienst, en hopen dat het vanzelf overgaat. Tot het niet meer gaat. ### Van noodoplossing naar normale zorg De pandemie was een uitzonderlijke periode. Maar de lessen zijn dat niet. Integendeel: ze leggen bloot wat er structureel misgaat in de ouderenzorg. Te weinig personeel, te hoge werkdruk en te weinig oog voor de mens achter de uniform. Als we willen dat ouderen goede zorg blijven krijgen, moeten we ook goed voor de zorgverleners zorgen. Dat klinkt als een open deur, maar de cijfers laten zien dat die deur nog lang niet altijd openstaat. Het goede nieuws? Er is beweging. Steeds meer organisaties nemen mentale gezondheid serieus. Ze bieden begeleiding, maken gesprekken mogelijk en kijken kritisch naar roosters. Dat is een begin. Maar het mag sneller en breder. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Voor iedereen die in de vvt werkt, is dit onderzoek een erkenning. Je bent niet zwak als je het zwaar hebt. Het systeem is zwaar, en dat mag benoemd worden. Voor beleidsmakers en bestuurders is het een spiegel. Welzijn van medewerkers is geen sluitpost. Het is de basis onder goede zorg. Wie dat negeert, verliest uiteindelijk meer dan alleen personeel. En voor mij als specialist in persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen? Ik zie dagelijks hoe belangrijk het is dat zorgmedewerkers zich gesteund voelen. Technologie kan helpen om taken te verlichten, maar het vervangt geen aandacht. De mens blijft het hart van de zorg. Laten we dus niet wachten op de volgende crisis om te beseffen wat echt belangrijk is. Het welzijn van vvt-medewerkers verdient net zoveel prioriteit als infectiebestrijding. Eigenlijk verdient het meer.