Wat verzuim écht kost: de cijfers die elke werkgever zou moeten kennen

Margriet Bos · 2026-08-17

Het ziekteverzuim in Nederland blijft hardnekkig hoog. We horen het overal: in het nieuws, op de werkvloer en in de bestuurskamer. Maar wat betekent dat nu eigenlijk in euro's en in mensenlevens? In deze vierdelige verhalenserie duiken we dieper in het thema verzuim. In dit derde deel zetten we de werkelijke kosten en impact op een rij. Niet alleen voor organisaties, maar ook voor de maatschappij als geheel. Want eerlijk: de impact reikt veel verder dan alleen een lagere productiviteit. ### De directe kosten: meer dan alleen loon Laten we beginnen met de meest voor de hand liggende kostenpost: het doorbetalen van loon. In Nederland zijn werkgevers verplicht om bij ziekte minimaal 70% van het loon door te betalen, maar de meeste cao's schrijven 100% voor tijdens het eerste jaar. Dat betekent dat een medewerker met een bruto jaarsalaris van €45.000 al snel €3.750 per maand kost, zonder dat er werk tegenover staat. Vermenigvuldig dat met het aantal verzuimmeldingen en je begrijpt waarom verzuim de grootste kostenpost is na personeelskosten. Maar daar blijft het niet bij. Denk aan de kosten voor vervanging. Als een teamlid uitvalt, moet iemand anders het werk overnemen. Dat kan betekenen dat collega's overwerken (en dat kost weer extra geld) of dat je een tijdelijk uitzendkracht inhuurt. Een uitzendkracht kost gemiddeld 20% tot 30% meer dan een vaste medewerker. En dan hebben we het nog niet eens over de tijd die het kost om iemand in te werken. ### De verborgen impact op het team Hier wordt het interessant, want de impact van verzuim gaat veel verder dan alleen de financiële kant. Wanneer iemand langdurig uitvalt, verandert de dynamiek in het team. Collega's moeten bijspringen, taken worden herverdeeld en de werkdruk stijgt. Uit onderzoek blijkt dat overbelasting van collega's een van de grootste oorzaken is van secundair verzuim: de situatie waarin anderen ook uitvallen door de extra druk. Daarnaast is er het psychologische effect. Mensen voelen zich schuldig als ze taken moeten afstoten, of juist gefrustreerd als ze meer werk krijgen. De sfeer kan omslaan en betrokkenheid neemt af. Het is een sneeuwbaleffect dat je niet direct in de cijfers ziet, maar dat wel degelijk voelbaar is op de werkvloer. Sterker nog, onderzoek van TNO toont aan dat de kosten van verzuim voor de Nederlandse economie jaarlijks oplopen tot meer dan €13 miljard. Dat is niet alleen een probleem voor individuele bedrijven, maar voor ons allemaal. ### Verzuim en de maatschappelijke prijs Want laten we het grotere plaatje niet vergeten. Verzuim heeft ook een maatschappelijke impact. Mensen die langdurig uitvallen, lopen een groter risico op armoede, sociale isolatie en gezondheidsproblemen. De druk op de zorg neemt toe en de participatiesamenleving komt onder spanning te staan. Gemeenten zien hun budgetten voor bijstand en WMO stijgen, terwijl werkgevers worstelen met re-integratietrajecten die soms jaren duren. Een voorbeeld: stel dat iemand met een burn-out na twee jaar nog steeds niet volledig hersteld is. De kans op volledige terugkeer neemt dan aanzienlijk af. Dit betekent niet alleen een persoonlijk drama voor de betrokkene, maar ook een structureel verlies voor de maatschappij. Denk aan verloren talent, minder belastinginkomsten en hogere zorgkosten. Het is een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is. ### De rol van preventie Gelukkig is er ook goed nieuws. Steeds meer organisaties investeren in preventie, en dat loont. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat bedrijven met een actief verzuimbeleid gemiddeld 30% minder verzuim kennen dan bedrijven die reactief handelen. Dat betekent: niet wachten tot iemand uitvalt, maar actief inzetten op vitaliteit, werkdruk en een open gesprekscultuur. - Investeer in periodieke gezondheidschecks - Bied flexibele werkvormen aan - Zorg voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor mentale problemen - Monitor werkdruk en grijp tijdig in Deze maatregelen kosten geld, maar ze verdienen zichzelf terug. Eén geval van langdurig verzuim kan al snel €50.000 tot €100.000 kosten als je alle factoren meerekent. Preventie is dus niet alleen een goed gevoel, het is gewoonweg slim zakendoen. ### De kern van de zaak De werkelijke impact van verzuim is dus veel groter dan de loonkosten die je op de balans ziet. Het raakt je team, je cultuur en uiteindelijk de maatschappij. Door verzuim serieus te nemen en te investeren in preventie, kun je als organisatie niet alleen geld besparen, maar ook bijdragen aan een gezondere samenleving. In het laatste deel van deze serie kijken we naar de praktische stappen die je direct kunt zetten. Want kennis is mooi, maar actie is beter.