Wat de peiling echt onthult over onze umc's

Margriet Bos · 2026-08-28

Weet je, ik zat er laatst over na te denken tijdens mijn ochtendkoffie. Marian Kaljouw gooide een steen in de vijver met haar uitspraak dat Nederland te veel umc's heeft. En eerlijk? Ik dacht: dat is best een boude stelling. Maar toen ik de peilingresultaten zag, viel mijn mond bijna open. Het blijkt dat veruit de meeste stemmers het met haar eens zijn. Dat zette me aan het denken. Waarom voelen zoveel mensen dit zo? Wat zegt dit eigenlijk over hoe we tegen onze gezondheidszorg aankijken? ### De cijfers vertellen een verhaal Laten we even stilstaan bij wat die peiling echt betekent. Het is niet zomaar een mening van één persoon - het is een collectief gevoel dat leeft. Mensen zien iets, voelen iets. Misschien ervaren ze dat de zorg te versnipperd is. Of dat specialisatie ten koste gaat van bereikbaarheid. Ik herinner me een gesprek met een buurman vorige week. Hij moest 45 kilometer reizen voor een specialistische afspraak, terwijl er een kleiner ziekenhuis op 10 kilometer afstand was. "Waarom kan dit niet hier?" vroeg hij zich af. Dat is precies de kern, denk ik. ### Wat maakt een umc eigenlijk uniek? Universitair Medische Centra zijn natuurlijk cruciaal voor: - Complexe zorg en specialistische behandelingen - Onderzoek en innovatie in de medische wetenschap - Opleiding van nieuwe artsen en specialisten - Landelijke expertise voor zeldzame aandoeningen Maar de vraag is: hoeveel hebben we er nodig? En waar moeten ze staan? Als je kijkt naar de spreiding over Nederland, dan zie je dat sommige regio's beter bediend zijn dan andere. En reistijd is voor veel patiënten een serieus probleem, zeker als ze minder mobiel zijn. ### De menselijke kant van de discussie Mijn moeder zei altijd: "Dichtbij is beter dan veraf, zeker als je niet fit bent." Dat klopt natuurlijk. Maar aan de andere kant - als je écht complexe zorg nodig hebt, wil je wel naar het beste adres. Het is een spanningsveld waar geen eenvoudig antwoord op bestaat. Wat me opvalt, is dat de discussie vaak gaat over structuren en systemen. Terwijl het eigenlijk zou moeten gaan over patiënten. Over wat voor hen het beste werkt. Over hoe we zorg zo organiseren dat die zowel excellent als toegankelijk is. ### Kijken naar de toekomst Technologie gaat hier een enorme rol spelen. Telemedicine, digitale consulten, gedeelde expertise via beeldverbindingen - dit kan de afstand tussen patiënt en specialist verkleinen. Letterlijk en figuurlijk. Maar technologie alleen is niet de oplossing. Het gaat ook om menselijke maat. Om het gevoel dat je gehoord wordt, dat er naar je geluisterd wordt. Dat je niet door het systeem rolt, maar dat het systeem zich naar jou buigt. ### Een persoonlijke noot Ik moet denken aan mijn oom, die vorig jaar behandeling nodig had voor een complexe aandoening. Hij reisde elke week drie uur heen en drie uur terug. De zorg was uitstekend, dat zeker. Maar de tol die het reizen eiste - dat was enorm. Zijn vrouw zei me: "We zijn dankbaar voor de zorg, maar uitgeput van het reizen." Dat is het dilemma in een notendop. Hoe balanceren we topzorg met bereikbaarheid? Hoe zorgen we dat mensen niet uitgeput raken voordat ze überhaupt behandeling krijgen? ### Wat nu? De peiling toont duidelijk aan dat dit leeft. Dat mensen vragen hebben bij hoe we onze umc's hebben ingericht. Het is geen kritiek op de kwaliteit van zorg - integendeel. Het is een verlangen naar zorg die dichtbij is waar dat kan, en gespecialiseerd waar dat moet. Misschien moeten we minder denken in termen van "meer of minder" en meer in termen van "slimmer en beter verbonden". Hoe kunnen regionale ziekenhuizen en umc's beter samenwerken? Hoe kan expertise stromen waar die nodig is, zonder dat patiënten altijd de reis hoeven te maken? ### Tot slot Die peiling is meer dan een setje cijfers. Het is een signaal. Een signaal dat mensen nadenken over hun zorg. Dat ze betrokken zijn. En dat ze vragen stellen bij hoe we dingen geregeld hebben. Dat is gezond, vind ik. Letterlijk en figuurlijk. Want uiteindelijk draait het allemaal om één ding: zorg die werkt. Voor iedereen. Dichtbij als het kan, gespecialiseerd als het moet. En altijd met de mens centraal. Daar kunnen we het vast allemaal over eens zijn.