Wat als de zorg uitvalt? Zo houd je het hoofd koel

Margriet Bos · 2026-11-03

Stel je voor: zaterdagavond 22.30 uur. Een patiënt in kritieke toestand wordt binnengebracht op de IC. De verpleegkundige probeert het dossier te openen, maar het systeem reageert niet. Geen toegang tot medische gegevens, geen medicatieoverzicht, geen allergieën. Paniek ligt op de loer. Wat nu? Dit scenario is geen verre toekomst. Cyberaanvallen op zorginstellingen komen steeds vaker voor. En als de zorg uitvalt, staat iedereen voor een enorme uitdaging. Niet alleen de IT-afdeling, maar vooral de zorgverleners aan het bed. Hoe zorg je ervoor dat de patiëntveiligheid voorop blijft staan? ### Waarom de zorg kwetsbaar is Zorgorganisaties zijn afhankelijk van digitale systemen. Van elektronische patiëntendossiers tot medicatievoorschriften en van communicatiesystemen tot alarmsystemen. Valt een van deze systemen uit, dan heeft dat direct impact op de zorg. Cybercriminelen weten dit en richten zich steeds vaker op de zorgsector. De gevolgen kunnen ernstig zijn: vertraging in behandeling, verkeerde medicatie, of zelfs levensgevaar. ### Wat moet je doen bij een cyberincident? Als de systemen uitvallen, is het zaak om snel en doeltreffend te handelen. Hier zijn de belangrijkste stappen: - **Activeer het calamiteitenplan.** Elk zorgorganisatie zou een protocol moeten hebben voor als de systemen uitvallen. Zorg dat iedereen dit protocol kent en dat het regelmatig geoefend wordt. - **Schakel over op noodprocedures.** Gebruik papieren dossiers, telefonische communicatie en andere back-upmethoden. Zorg dat deze middelen altijd beschikbaar zijn. - **Informeer het personeel.** Houd zorgverleners op de hoogte van de situatie en geef duidelijke instructies. Voorkom paniek door transparant te communiceren. - **Beveilig de systemen.** Probeer de aanval te stoppen en zorg dat de systemen niet verder gecompromitteerd worden. Schakel indien nodig externe experts in. - **Evalueer en verbeter.** Na een incident is het belangrijk om te evalueren wat er mis ging en hoe het beter kan. Pas het calamiteitenplan aan en investeer in betere beveiliging. ### Voorkomen is beter dan genezen Natuurlijk is het beter om een cyberaanval te voorkomen. Zorg voor goede beveiliging, update systemen regelmatig en train personeel in veilig digitaal gedrag. Maar realiseer je: 100% veiligheid bestaat niet. Zelfs met de beste maatregelen kan er een moment komen dat de zorg uitvalt. Zorg dus dat je voorbereid bent. > “De grootste fout die je kunt maken, is denken dat het jou niet overkomt. Cybercriminelen slaan toe waar ze de minste weerstand verwachten. In de zorg kan dat catastrofale gevolgen hebben.” – Margriet Bos, expert persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen ### Conclusie Een cyberincident in de zorg is een nachtmerrie, maar met de juiste voorbereiding kun je de schade beperken. Zorg dat je een calamiteitenplan hebt, dat iedereen weet wat te doen en dat je regelmatig oefent. Want als de zorg uitvalt, telt elke seconde. En vergeet niet: ook persoonlijke alarmsystemen voor senioren kunnen kwetsbaar zijn. Kies dus een betrouwbare aanbieder die niet alleen let op de veiligheid van de gebruiker, maar ook op de beveiliging van de technologie.