Wachtlijsten in de zorg: waarom Nederland niet klaar is voor een oorlog

Margriet Bos · 2026-10-05

### Wachtlijsten als wake-upcall Stel je voor: je hebt een ernstige aandoening en moet maanden wachten op een behandeling. In Nederland is dat helaas realiteit. De wachtlijsten in de zorg zijn al jaren een probleem, maar nu blijkt uit een vergelijking met Polen en Duitsland dat ons zorgsysteem niet is voorbereid op een oorlogssituatie. In die landen zijn ziekenhuizen bevoorraad en klaar voor het ergste. Bij ons? Nog niet eens begonnen. Hans van Goudoever, voorzitter van Amsterdam UMC en de Coalitie Weerbare Zorg, slaat alarm. "We hebben nu al wachtlijsten," zegt hij. En dat terwijl er nog geen sprake is van een crisis. Kamerleden maken zich zorgen. Want als er echt iets gebeurt, hoe moeten we dan voor onze ouderen zorgen? ### Efficiëntie vs. veerkracht Nederland staat bekend om zijn efficiënte zorgorganisatie. We doen meer met minder mensen, houden kosten laag en proberen iedereen zo snel mogelijk te helpen. Maar die efficiëntie heeft een keerzijde: er is weinig ruimte voor het onverwachte. In Polen en Duitsland hebben ze misschien minder efficiënte systemen, maar wel buffers. Voorraden, reservecapaciteit, noodplannen. Wij hebben dat niet. Dat betekent niet dat we moeten panikeren, maar we moeten wel nadenken. Wat als er een ramp gebeurt? Wat als er een oorlog uitbreekt? Dan hebben we geen tijd om nog snel voorraden aan te leggen of personeel op te leiden. We moeten nu actie ondernemen. > "We hebben nu al wachtlijsten," zegt Hans van Goudoever. "En dat is nog zonder crisis." ### Wat betekent dit voor senioren? Ouderen zijn extra kwetsbaar in crisissituaties. Ze hebben vaker zorg nodig, zijn afhankelijk van medicatie en hebben soms moeite om zichzelf te redden. Als de zorg al overbelast is, hoe moeten zij dan geholpen worden? Persoonlijke alarmering kan een deel van de oplossing zijn. Met een alarmknop kunnen senioren snel hulp inschakelen, ook als er geen personeel in de buurt is. Maar dat is slechts een pleister op de wond. Het echte probleem is dat ons zorgsysteem niet is gebouwd op veerkracht. ### Investeren in weerbaarheid We moeten investeren in een zorgsysteem dat tegen een stootje kan. Dat betekent: - **Voorraden aanleggen**: niet alleen in ziekenhuizen, maar ook in verpleeghuizen en thuiszorgorganisaties. - **Personeel opleiden**: zodat ze weten wat te doen in noodsituaties. - **Samenwerken**: tussen regio's, ziekenhuizen en zorginstellingen. - **Technologie inzetten**: zoals persoonlijke alarmering, maar ook telemonitoring en e-health. Het is niet alleen een kwestie van geld, maar ook van prioriteiten stellen. Als we nu niet investeren, betalen we later de prijs. ### Conclusie De wachtlijsten in Nederland zijn een symptoom van een dieper probleem: ons zorgsysteem is te efficiënt en te weinig veerkrachtig. We moeten leren van landen als Polen en Duitsland, die wel voorbereid zijn. Voor senioren is het extra belangrijk dat er snel hulp beschikbaar is. Persoonlijke alarmering kan daarbij helpen, maar het is niet genoeg. We hebben een bredere aanpak nodig. Laten we nu actie ondernemen, voordat het te laat is.