Wachtlijsten in de zorg: waarom Nederland niet klaar is voor een crisis

Margriet Bos · 2026-10-05

### Wachtlijsten als wake-upcall Stel je voor: je hebt een operatie nodig, maar je moet maanden wachten. Dat is de realiteit in Nederland. De wachtlijsten in de zorg zijn nu al zo lang dat Kamerleden en Hans van Goudoever, voorzitter van Amsterdam UMC en de Coalitie Weerbare Zorg, zich ernstig zorgen maken. "We hebben nu al wachtlijsten", zegt Van Goudoever. En dat terwijl er nog geen sprake is van een echte crisis. In Polen en Duitsland is de zorg voorbereid op een oorlogssituatie. Daar zijn ziekenhuizen bevoorraad en klaar om massale slachtoffers op te vangen. In Nederland, waar de zorg tot op het bot efficiënt is georganiseerd, zijn ziekenhuizen nog niet eens begonnen met die voorbereiding. Dat is een groot contrast. ### Waarom Nederland achterloopt Nederland staat bekend om zijn efficiënte zorgsysteem. Maar efficiëntie is niet hetzelfde als veerkracht. Ons systeem is geoptimaliseerd voor dagelijkse zorg, niet voor rampen of oorlog. De focus ligt op kostenbesparing en hoge productie, niet op het opbouwen van reserves. Daardoor zijn er nauwelijks buffers voor noodsituaties. Bovendien is de zorg in Nederland sterk afhankelijk van just-in-time leveringen. Er zijn weinig voorraden aangelegd. Bij een plotselinge crisis – of dat nu een oorlog, pandemie of natuurramp is – kan dat fataal zijn. De wachtlijsten die er nu al zijn, laten zien dat het systeem onder druk staat. Bij een echte crisis zou het volledig kunnen instorten. ### Wat experts zeggen Hans van Goudoever is niet de enige die waarschuwt. Kamerleden van verschillende partijen hebben vragen gesteld aan de regering. Ze willen weten waarom Nederland niet hetzelfde doet als Duitsland en Polen. De Coalitie Weerbare Zorg, een samenwerkingsverband van zorgorganisaties, dringt aan op actie. "We moeten nu investeren in weerbaarheid, anders betalen we later de prijs", aldus Van Goudoever. > "Efficiëntie is goed, maar zonder veerkracht is het een kaartenhuis. Eén flinke windvlaag en het stort in." – Hans van Goudoever ### Concrete stappen voor een weerbare zorg Wat moet er gebeuren? Deskundigen noemen een aantal maatregelen: - **Voorraden aanleggen**: ziekenhuizen moeten essentiële medische middelen op voorraad hebben, niet alleen bestellen wanneer nodig. - **Opleiden van personeel**: zorgmedewerkers moeten getraind worden in rampen- en oorlogszorg. - **Samenwerken met defensie**: de zorg kan leren van het leger op het gebied van logistiek en noodplanning. - **Investeren in reservecapaciteit**: er moeten extra bedden en apparatuur beschikbaar zijn voor noodsituaties. - **Bewustwording creëren**: politici en zorgbestuurders moeten het belang van voorbereiding erkennen. ### Wat betekent dit voor jou? Misschien denk je: dit is ver van mijn bed. Maar als je nu al maanden moet wachten op een heupoperatie of een behandeling, dan raakt het je direct. En bij een echte crisis wordt de toegang tot zorg nog veel moeilijker. Daarom is het belangrijk dat de overheid en zorginstellingen nu actie ondernemen. Als senior of als professional in de ouderenzorg merk je de gevolgen van een overbelast systeem. Persoonlijke alarmering en veiligheid thuis worden des te belangrijker als ziekenhuizen overvol raken. Voorkomen is beter dan genezen, ook als het gaat om de weerbaarheid van onze zorg. ### Conclusie Nederland moet wakker worden. De wachtlijsten zijn een symptoom van een dieper probleem: onze zorg is niet voorbereid op crises. Door nu te investeren in voorraden, training en samenwerking, kunnen we ervoor zorgen dat de zorg ook in moeilijke tijden overeind blijft. Dat is niet alleen een kwestie van geld, maar van prioriteiten stellen. De vraag is: hoe lang wachten we nog?