Waarom de zorgmedewerker te veel beschermd wordt – en de bewoner te weinig

Margriet Bos · 2026-08-19

Het is een onderwerp dat velen in de ouderenzorg bezighoudt, maar waar zelden zo duidelijk over wordt gesproken als door Geeske Raams. Als bewoonster van een verzorgingstehuis voor Indische en Molukse ouderen én oud-verpleegkundige, kent ze beide kanten van het verhaal. Haar boodschap is confronterend: de zorg is zo gefocust op het beschermen van de medewerker, dat de bewoner steeds vaker de warmte en geborgenheid mist die thuis zo vanzelfsprekend is. ### Een systeem dat afvinkt in plaats van verzorgt Raams verwoordt het treffend: "Het systeem heeft van de zorgverlener een soort robot gemaakt die zijn taken afvinkt, in plaats van dat diegene ervoor zorgt dat de bewoner de geborgenheid ervaart die hoort bij thuiskomen." Dat is een harde conclusie, maar wel één die herkenbaar is voor veel mensen die met ouderenzorg te maken hebben. Protocollen, registraties en verantwoordingsplichten zijn zo dominant geworden dat er nauwelijks nog tijd overblijft voor het echte menselijke contact. ### De impact op cultuurspecifieke zorg Voor Indische en Molukse ouderen is dit extra pijnlijk. Deze generatie heeft een geschiedenis die vraagt om begrip, geduld en een bepaalde benadering die niet in een protocol vast te leggen is. Denk aan: - Het belang van herinneringen aan Indië en de Molukken - Specifieke eetgewoonten en rituelen - De rol van familie en gemeenschap - De stilte rondom oorlogservaringen die soms generaties doorwerkt Wanneer zorgverleners alleen maar afvinken, gaat deze culturele sensitiviteit verloren. En dat raakt precies waar het in de zorg om zou moeten draaien: de bewoner zich thuis laten voelen. ### Waarom bescherming doorslaat Natuurlijk is het begrijpelijk dat zorgorganisaties hun medewerkers willen beschermen. De werkdruk is hoog, er is weinig personeel en de administratieve last is groot. Maar wanneer die bescherming leidt tot afstandelijkheid, schiet het zijn doel voorbij. De bewoner merkt het direct. Een verzorgende die gehaast binnenkomt, snel de medicijnen geeft en weer vertrekt, geeft niet het gevoel van veiligheid dat zo belangrijk is op latere leeftijd. Het gevoel dat iemand écht naar je omkijkt, niet omdat het moet, maar omdat het wil. ### De roep om verandering Geeske Raams is niet alleen kritisch, ze zet zich ook actief in voor verbetering. Ze pleit voor een zorgsysteem waarin ruimte is voor persoonlijke aandacht en culturele eigenheid. Niet als extraatje, maar als kern van de zorgverlening. Dat vraagt om een andere kijk op verantwoordelijkheid. Niet de medewerker beschermen tegen emotionele betrokkenheid, maar juist die betrokkenheid stimuleren. Want uiteindelijk is zorg meer dan een lijstje afvinken. ### Wat betekent dit voor de toekomst? De zorg staat voor grote uitdagingen. Het aantal ouderen neemt toe, het personeelstekort groeit en de kosten stijgen. Maar juist daarom is het belangrijk om stil te staan bij de vraag wat zorg nu eigenlijk betekent. Misschien is het tijd om het systeem weer menselijk te maken. Om ruimte te creëren voor het gesprek, voor het luisteren, voor het er-zijn. Niet alleen voor de Indische en Molukse ouderen waar Geeske Raams zich voor inzet, maar voor alle ouderen in Nederland. Zij verdienen meer dan een afvinklijst. Ze verdienen een thuis.