Waarom de zorg zichzelf in de weg zit bij ouderenzorg

Margriet Bos · 2026-08-19

Als bewoner van een verzorgingstehuis voor Indische en Molukse ouderen én oud-verpleegkundige, weet Geeske Raams precies waar ze het over heeft. Ze zet zich dagelijks in voor cultuurspecifieke ouderenzorg in Nederland, en haar boodschap is helder: "Het systeem heeft van de zorgverlener een soort robot gemaakt die zijn taken afvinkt, in plaats van dat diegene ervoor zorgt dat de bewoner de geborgenheid ervaart die hoort bij thuiskomen." Dat is een pittige uitspraak, maar wel eentje die veel herkenning oproept. Want wie in de zorg werkt, voelt de druk. De protocollen, de registraties, de tijdsdruk. Het gaat allemaal om efficiëntie, terwijl het eigenlijk zou moeten gaan om menselijk contact. En juist dat contact is voor ouderen, zeker voor hen met een migratieachtergrond, onmisbaar. ### Wat bedoelt Geeske precies? Geeske woont zelf in een tehuis waar de bewoners een gedeelde Indische of Molukse achtergrond hebben. Dat schept een band. Ze begrijpen elkaars verhalen, elkaars gewoontes, elkaars keuken. Maar ook daar sluipt het systeem naar binnen. Zorgverleners krijgen steeds minder ruimte om écht te luisteren. Ze moeten voldoen aan indicaties, aan budgetten, aan verantwoordingsplicht. De tijd die overblijft voor een goed gesprek, een kop thee, een herinnering ophalen? Die is vaak te kort. En dat terwijl juist die kleine momenten bepalen of iemand zich thuis voelt. Of iemand zich gezien voelt. Niet het afvinken van een zorgplan. ### De gevolgen voor bewoners Wanneer zorgverleners vooral bezig zijn met administratie, heeft dat directe gevolgen voor de kwaliteit van leven van bewoners. Denk aan: - Meer eenzaamheid, omdat er geen tijd is voor persoonlijke aandacht. - Minder vertrouwen in de zorg, omdat bewoners zich als nummer behandeld voelen. - Gemiste signalen van lichamelijke of geestelijke achteruitgang, omdat er niet goed gekeken wordt. - Verlies van eigen identiteit, zeker bij ouderen met een specifieke culturele achtergrond. Dat laatste is precies waar Geeske zich zorgen over maakt. Cultuurspecifieke zorg gaat niet alleen om taal of eten. Het gaat om herkenning. Om rituelen. Om weten hoe iemand zijn verdriet toont, of juist niet. Dat kun je niet uit een protocol halen. ### Hoe kan het anders? Geeske pleit niet voor het afschaffen van regels. Regels zijn er niet voor niets. Maar ze pleit wel voor een andere balans. Zorgverleners moeten weer de ruimte krijgen om te doen waar ze goed in zijn: zorgen voor mensen. Dat betekent: - Meer tijd per bewoner, ook al is dat financieel lastig. - Minder registratiedruk, zodat er meer ruimte is voor gesprek. - Meer aandacht voor cultuurspecifieke competenties in de opleiding. - Bewoners actief betrekken bij de zorg die ze ontvangen. Het klinkt misschien idealistisch, maar het is wel de richting die we op moeten. Want uiteindelijk wil iedereen zich thuis voelen, waar je ook woont. ### Wat kun jij doen? Of je nu zelf in de zorg werkt, een familielid hebt in een tehuis, of gewoon geïnteresseerd bent in dit onderwerp: praat erover. Vraag aan zorginstellingen hoe ze omgaan met persoonlijke aandacht. Lees je in over cultuurspecifieke zorg. En onthoud: achter elke registratie zit een mens met een verhaal. Geeske blijft zich in ieder geval inzetten. Vanuit haar rol als bewoner, als oud-verpleegkundige, en als stem voor een generatie die gehoord wil worden. En dat is precies wat we nodig hebben: meer menselijkheid in de zorg, minder robotgedrag.