Waarom de zorg de medewerker té veel beschermt en de bewoner vergeet

Margriet Bos · 2026-08-19

Als bewoonster van een verzorgingstehuis voor Indische en Molukse ouderen én oud-verpleegkundige, zet Geeske Raams zich in voor cultuurspecifieke ouderenzorg in Nederland. Haar boodschap is duidelijk: het systeem is doorgeschoten in het beschermen van de zorgmedewerker, waardoor de bewoner het nakijken heeft. “Het systeem heeft van de zorgverlener een soort robot gemaakt die zijn taken afvinkt, in plaats van dat diegene ervoor zorgt dat de bewoner de geborgenheid ervaart die hoort bij thuiskomen,” zegt Raams. Een uitspraak die veel losmaakt in de wereld van persoonsalarmen en ouderenzorg. ### De mens achter de zorg Het is een probleem dat veel zorgprofessionals herkennen. Protocollen, registraties en verantwoordingsplichten domineren de werkdag. Er blijft weinig tijd over voor écht contact. En juist dat contact is voor ouderen – zeker voor hen met een migratieachtergrond – van levensbelang. Cultuurspecifieke zorg gaat verder dan een maaltijd of een liedje. Het gaat om herkenning, om taal, om rituelen. Voor Indische en Molukse ouderen betekent dat bijvoorbeeld aandacht voor de Indische keuken, het vieren van bepaalde feestdagen, of simpelweg het spreken van de eigen taal. Die nuances maken het verschil tussen een zorginstelling en een thuis. ### Wat betekent dit voor de praktijk? De kritiek van Raams raakt aan een bredere discussie over de kwaliteit van zorg. Een paar concrete punten die zij noemt: - Zorgmedewerkers worden beoordeeld op administratieve taken, niet op hun menselijke benadering. - De nadruk op veiligheid en risicomanagement gaat ten koste van persoonlijke aandacht. - Bewoners voelen zich vaak een nummer, niet een mens met een eigen verhaal. Deze punten zijn herkenbaar voor iedereen die wel eens met een verzorgingstehuis te maken heeft gehad. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er steeds meer aandacht komt voor alternatieve zorgmodellen, waarin de bewoner centraal staat in plaats van het systeem. ### De rol van technologie en persoonsalarmering In deze discussie speelt technologie een interessante dubbelrol. Enerzijds kan een persoonsalarm ouderen meer vrijheid geven, omdat ze weten dat er bij een val of noodsituatie direct hulp komt. Anderzijds moet technologie nooit een vervanging zijn voor menselijk contact. Een goed persoonsalarm is dan ook geen doel op zich, maar een middel. Het geeft de bewoner en de familie een gerust gevoel, zodat de zorgmedewerker zich kan richten op wat echt telt: het bieden van geborgenheid en aandacht. ### Een oproep tot verandering Geeske Raams doet met haar uitspraken een duidelijke oproep. Niet alleen aan zorginstellingen, maar ook aan beleidsmakers en toezichthouders. We moeten de balans herstellen tussen veiligheid en menselijkheid. Tussen regels en relaties. Tussen het afvinken van taken en het echt aanwezig zijn. Het is een uitdaging die niet van vandaag op morgen is opgelost. Maar het begint met bewustwording. En met het lef om kritische vragen te stellen, zoals Raams doet. Want uiteindelijk gaat zorg niet over protocollen, maar over mensen. ### Conclusie De zorg heeft een cultuuromslag nodig. Niet minder professionaliteit, maar meer menselijkheid. Niet minder veiligheid, maar meer vertrouwen. En bovenal: een systeem dat de zorgmedewerker ondersteunt in plaats van belemmert, zodat die zich weer kan richten op de bewoner. Alleen dan kunnen we spreken van zorg die echt past bij de mensen die er wonen. Of het nu gaat om Indische en Molukse ouderen of om wie dan ook die een beroep doet op onze zorg.