Waarom Zorg Die Niet Werkt Toch Gegeven Blijft Worden

Margriet Bos · 2026-09-18

Je zou denken dat we in de zorg alleen maar behandelingen en ondersteuning bieden waarvan we weten dat ze écht werken. Toch? Dat is wat je verwacht als je zorg nodig hebt. Maar de realiteit is vaak anders. Veel zorg wordt gegeven zonder dat we precies weten wat het effect is. En nog verontrustender: soms weten we zelfs wél dat een bepaalde behandeling niet of nauwelijks helpt, maar geven we 'm toch. Dat is een van de pijnlijke observaties die Sjoerd Repping deelt. Als hoogleraar voortplantingsgeneeskunde zag hij dit fenomeen van dichtbij. Het bracht hem tot een belangrijke carrièrewending. In 2019 nam hij een nieuwe rol aan als hoogleraar Zinnige Zorg bij het Amsterdam UMC. Daarnaast werd hij voorzitter van het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG). Zijn missie? Het zorglandschap grondig hervormen. ### Hoe Kunnen We Dit Laten Gebeuren? Het klinkt bijna ongeloofwaardig, toch? Dat we in een hoogontwikkeld zorgsysteem als het Nederlandse behandelingen blijven geven waarvan we weten dat ze weinig uithalen. Maar als je erover nadenkt, zijn er wel degelijk redenen. Soms is er gewoontewerking. Artsen zijn gewend om een bepaalde behandeling voor te schrijven. Patiënten verwachten het. Of er is druk vanuit de farmaceutische industrie. Maar ook angst speelt een rol - angst om iets níét te doen terwijl er misschien toch een kleine kans op verbetering is. Repping ziet dit als een fundamenteel probleem. Het gaat niet alleen om geldverspilling - al kost het natuurlijk wel miljoenen euro's per jaar. Het gaat vooral om de patiënt. Die krijgt zorg die mogelijk niet helpt, of zelfs schade kan veroorzaken. En ondertussen wachten andere patiënten misschien langer op wél bewezen effectieve behandelingen. ### De Oplossing Volgens Repping Zijn analyse is scherp. "We moeten af van vaagheid, vrijheid en autonomie, naar collectieve sturing," zegt hij. Dat klinkt misschien wat technocratisch, maar de kern is eigenlijk heel logisch. Repping pleit voor meer evidence-based werken in de zorg. Dat betekent: - Duidelijke richtlijnen op basis van wetenschappelijk onderzoek - Meer onderzoek naar wat wél en niet werkt - Minder ruimte voor behandelingen zonder bewezen effectiviteit - Transparantie over wat we weten en wat niet Het is een omslag van individuele beslissingen naar meer collectieve afspraken. Niet omdat artsen hun professionele ruimte kwijt moeten raken, maar omdat patiënten recht hebben op de best mogelijke zorg. En die kan alleen geboden worden als we weten wat die beste zorg precies inhoudt. ### Wat Betekent Dit Voor de Praktijk? Laten we een voorbeeld nemen. Stel dat onderzoek aantoont dat een bepaald medicijn bij een specifieke aandoening in 90% van de gevallen niet werkt. Toch wordt het nog steeds regelmatig voorgeschreven omdat het in die andere 10% wél effect heeft. Volgens Reppings visie moeten we dan kritisch kijken naar die praktijk. Is het verantwoord om 90 patiënten een medicijn te geven dat waarschijnlijk niet helpt, voor die 10 bij wie het wel werkt? Het gaat hier om moeilijke afwegingen. Maar door ze niet te maken, schuiven we het probleem alleen maar voor ons uit. Repping wil dat we deze gesprekken wél gaan voeren. Met artsen, met patiëntenvertegenwoordigers, met verzekeraars. Alleen zo kunnen we tot een zorgsysteem komen dat echt gericht is op wat werkt. ### De Uitdagingen op de Weg Natuurlijk ligt dit niet makkelijk. Er zijn genoeg hobbels op deze weg. Artsen kunnen zich beknot voelen in hun professionele vrijheid. Patiënten willen soms toch een behandeling proberen, ook als de kans op succes klein is. En onderzoek naar effectiviteit kost tijd en geld - vaak jaren en miljoenen euro's. Maar Repping blijft optimistisch. Hij ziet dat er langzaam beweging komt. Meer aandacht voor zinnige zorg, meer discussie over wat we wel en niet moeten vergoeden vanuit de basisverzekering. Het is een cultuurverandering die tijd kost, maar volgens hem onvermijdelijk is. Want uiteindelijk gaat het om één simpel principe: in de zorg moeten we doen wat werkt. En stoppen met wat niet werkt. Hoe logisch dat ook klinkt, in de praktijk is het een revolutie die nog moet plaatsvinden. En Repping is een van de mensen die deze revolutie aan het aanjagen is, stap voor stap, behandeling voor behandeling.